Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

द्रोणेन दुर्योधनस्य कवचबन्धनम् — Drona’s Mantra-Bound Armor for Duryodhana

पुण्यगन्धान्‌ पद्मपात्रे गन्धर्वाप्सरसो5दुहन्‌ । वत्सश्रित्ररथस्तेषां दोग्धा विश्वरुचि: प्रभु:,गन्धर्वों और अप्सराओंने कमलके पात्रमें पवित्र गन्धको ही दूधके रूपमें दुहा। उनका बछड़ा चित्ररथ और दुहनेवाले गन्धर्वराज विश्वरुचि थे

puṇyagandhān padmapātre gandharvāpsaraso 'duhan | vatsas citrarathas teṣāṃ dogdhā viśvaruciḥ prabhuḥ ||

Nārada said: The Gandharvas and Apsarases milked forth sacred fragrance itself, collecting it in a lotus-cup. Their calf was Citraratha, and the milker was the lordly Gandharva-king Viśvaruci. The passage underscores a cosmic ethic: each class of beings draws from creation what accords with its own nature and duty, without transgressing the order that sustains the worlds.

पुण्यगन्धान्holy fragrances
पुण्यगन्धान्:
Karma
TypeNoun
Rootपुण्यगन्ध
FormMasculine, Accusative, Plural
पद्मपात्रेin a lotus-vessel
पद्मपात्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपद्मपात्र
FormNeuter, Locative, Singular
गन्धर्वाप्सरसःGandharvas and Apsarases
गन्धर्वाप्सरसः:
Karta
TypeNoun
Rootगन्धर्व + अप्सरस्
FormMasculine, Nominative, Plural
अदुहन्milked
अदुहन्:
Karta
TypeVerb
Rootदुह्
FormImperfect (Lan), Third, Plural, Parasmaipada
वत्सःthe calf
वत्सः:
Karta
TypeNoun
Rootवत्स
FormMasculine, Nominative, Singular
चित्ररथःChitraratha
चित्ररथः:
Karta
TypeNoun
Rootचित्ररथ
FormMasculine, Nominative, Singular
तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
दोग्धाthe milker
दोग्धा:
Karta
TypeNoun
Rootदोग्धृ (दुह्)
FormMasculine, Nominative, Singular
विश्व-रुचिःVishvaruchi
विश्व-रुचिः:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वरुचि
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रभुःthe lord/master
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada
G
Gandharvas
A
Apsarases
P
Padmapātra (lotus-cup)
C
Citraratha
V
Viśvaruci

Educational Q&A

The verse uses the milking metaphor to show that different orders of beings obtain distinct 'essences' from creation according to their inherent nature and rightful sphere, reflecting dharma as harmony with cosmic order rather than mere rule-following.

Nārada describes a symbolic 'milking': Gandharvas and Apsarases draw out sacred fragrance as their nourishment, placing it in a lotus-cup; Citraratha functions as the calf that enables the flow, and Viśvaruci, their king, is the designated milker.