Shloka 38
Devanagari script
ततः प्रवत्ते संग्रामे विमिश्रा: कुरुसोमका: । अन्योन्यमभिगर्जान्त: शस्त्रैदेहानपातयन्,युद्ध आरम्भ हो जानेपर कौरव तथा सोमकयोद्धा परस्पर मिश्रित हो गये और एक- दूसरेके निकट गर्जना करते हुए शस्त्रोंद्वारा अपने-अपने शत्रुओंके शरीरोंको धराशायी करने लगे
Transliteration
tataḥ pravatte saṅgrāme vimiśrāḥ kurusomakāḥ | anyonyam abhigarjantaḥ śastrair dehān apātayan ||
Translation
When the battle had fully begun, the Kuru warriors and the Somaka fighters became intermingled in close combat. Roaring at one another at close quarters, they struck with weapons and began to bring down the bodies of their respective foes—an image of war’s momentum, where valor and fury surge while the moral cost of slaughter silently accumulates.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
प्रवृत्तेhaving started, commenced
प्रवृत्ते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootप्रवृत्त (√वृत् + प्र, क्त)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी एकवचनम् (संग्रामे इति सह)
संग्रामेin the battle
संग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंग्राम
Formपुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्
विमिश्राःmingled, intermingled
विमिश्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootविमिश्र (वि + √मिश्र्, क्त/विशेषण-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
कुरु-सोमकाःthe Kurus and the Somakas
कुरु-सोमकाः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरु + सोमक
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
अन्योन्यम्mutually, each other
अन्योन्यम्:
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्)
अभिगर्जन्तःroaring at (one another)
अभिगर्जन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootअभिगर्जत् (अभि + √गर्ज्, शतृ)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (वर्तमानकालिकः कृदन्तः)
शस्त्रैःwith weapons
शस्त्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootशस्त्र
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्
देहान्bodies
देहान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेह
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्
अपातयन्they felled, caused to fall
अपातयन्:
TypeVerb
Rootअप + √पत् (णिच्) → अपातयत्
Formलङ् (अनद्यतनभूत) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
Speaker
कृप उवाच
Characters & Entities
K
KurusS
SomakasW
weapons (śastra)B
battle (saṅgrāma)Sandhi Notes