Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents

व्याय उवाच वैचित्रवीर्य नृपते यत्‌ ते मनसि वर्तते । अभिधत्स्व यथाकामं छेत्तास्मि तव संशयम्‌,व्यासजी बोले--विचित्रवीर्यकुमार! नरेश्वर! तुम्हारे मनमें जो संदेह है, उसे अपनी इच्छाके अनुसार प्रकट करो। मैं तुम्हारे संशयका निवारण करूँगा

vyāsa uvāca vaicitravīrya nṛpate yat te manasi vartate | abhidhatsva yathākāmaṁ chettāsmi tava saṁśayam ||

Vyāsa said: “O son of Vicitravīrya, O king—whatever doubt or thought is moving in your mind, speak it out as you wish. I shall cut through your uncertainty and remove your doubt.”

व्यासःVyasa
व्यासः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यास
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
वैचित्रवीर्यO son of Vichitravirya (Dhritarashtra)
वैचित्रवीर्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootवैचित्रवीर्य
FormMasculine, Vocative, Singular
नृपतेO king
नृपते:
Sampradana
TypeNoun
Rootनृपति
FormMasculine, Vocative, Singular
यत्whatever/that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तेof you/your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
मनसिin (your) mind
मनसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Locative, Singular
वर्ततेexists/abides
वर्तते:
TypeVerb
Rootवृत्
FormPresent, 3, Singular, Atmanepada
अभिधत्स्वstate/tell (it)
अभिधत्स्व:
TypeVerb
Rootअभि-धा
FormImperative, 2, Singular, Atmanepada
यथाas/according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
कामम्desire/wish
कामम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Accusative, Singular
छेत्ताcutter/remover (one who will cut off)
छेत्ता:
Karta
TypeNoun
Rootछेदक (from धातु छिद्)
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्मिI am
अस्मि:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, 1, Singular
तवof you/your
तव:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
संशयम्doubt
संशयम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Accusative, Singular

व्याय उवाच

V
Vyāsa
V
Vicitravīrya
K
Kuru king (Vaicitravīrya’s descendant)

Educational Q&A

A seeker should openly articulate inner doubts to a qualified guide; clarity arises through honest inquiry and authoritative counsel that removes confusion.

Vyāsa addresses a Kuru ruler descended from Vicitravīrya, inviting him to state whatever is troubling his mind and promising to resolve the doubt.