Next Verse

Shloka 1

Ādi Parva, Adhyāya 186 — Drupada’s Summons and the Pāñcāla Reception

वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! वे सब नवयुवक राजा अनेक आशभूषणोंसे विभूषित हो कानोंमें कुण्डल पहने और परस्पर लाग-डाँट रखते हुए हाथोंमें अस्त्र-शस्त्र लिये अपने-अपने आसनोंसे उठने लगे। उन्हें अपनेमें ही सबसे अधिक अस्त्रविद्या और बलके होनेका अभिमान था; सभीको अपने रूप, पराक्रम, कुल, शील, धन और जवानीका बड़ा घमंड था। वे सभी मस्तकसे वेगपूर्वक मदकी धारा बहानेवाले हिमाचल-प्रदेशके गजराजोंकी भाँति उन्मत्त हो रहे थे

vaiśampāyana uvāca—janamejaya! te sarve navayuvaka-rājānaḥ nānābharaṇa-bhūṣitāḥ karṇeṣu kuṇḍala-dhāriṇaḥ parasparaṃ lāga-ḍāṃṭaṃ kurvāṇāḥ hastaiḥ astrāṇi śastrāṇi ca gṛhītvā svāsvāsanebhya utthātum ārabdhāḥ. teṣāṃ svātmani eva sarvottamā astravidyā balaṃ ca asti iti abhimānaḥ āsīt; sarveṣāṃ rūpa-parākrama-kula-śīla-dhana-yauvana-viṣaye mahān garvaḥ āsīt. te sarve himācala-pradeśe gajarājā iva mastakāt vegena mada-dhārāṃ sravantyāḥ pramattā babhūvuḥ.

Vaiśampāyana said: “O Janamejaya, all those youthful kings—adorned with many ornaments, wearing earrings, jostling and taunting one another—began to rise from their seats with weapons in hand. Each was convinced that he possessed the greatest mastery of arms and the greatest strength; all were swollen with pride in their beauty, valor, lineage, conduct, wealth, and youth. Like lordly elephants of the Himalayan region, with streams of rut flowing swiftly from their temples, they grew intoxicated and reckless.”

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karma
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
जनमेजयO Janamejaya
जनमेजय:
Sampradana
TypeNoun
Rootजनमेजय
FormMasculine, Vocative, Singular
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
नवयुवकाःyoung men (newly youthful)
नवयुवकाः:
Karta
TypeNoun
Rootनवयुवक
FormMasculine, Nominative, Plural
राजानःkings
राजानः:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Plural
अनेकwith many
अनेक:
Karana
TypeAdjective
Rootअनेक
FormNeuter, Instrumental, Plural
आभूषणैःornaments
आभूषणैः:
Karana
TypeNoun
Rootआभूषण
FormNeuter, Instrumental, Plural
विभूषिताःadorned
विभूषिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootविभूषित
FormMasculine, Nominative, Plural
कर्णेषुin (their) ears
कर्णेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Locative, Plural
कुण्डलानिearrings
कुण्डलानि:
Karma
TypeNoun
Rootकुण्डल
FormNeuter, Accusative, Plural
धारयन्तःwearing/holding
धारयन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootधृ
FormMasculine, Nominative, Plural
परस्परम्mutually
परस्परम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर
लागडान्taunts/rebukes (loan/vernacular sense; Sanskrit equivalent: परुषवचनानि)
लागडान्:
Karma
TypeNoun
Rootलागड
FormMasculine, Accusative, Plural
कुर्वन्तःdoing/making
कुर्वन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormMasculine, Nominative, Plural
हस्तेषुin (their) hands
हस्तेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहस्त
FormMasculine, Locative, Plural
अस्त्रशस्त्राणिweapons (missiles and hand-weapons)
अस्त्रशस्त्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootअस्त्रशस्त्र
FormNeuter, Accusative, Plural
गृहीत्वाhaving taken
गृहीत्वा:
Karana
TypeIndeclinable
Rootग्रह्
स्वस्वेभ्यःfrom their respective
स्वस्वेभ्यः:
Apadana
TypeAdjective
Rootस्वस्व
FormNeuter, Ablative, Plural
आसनेभ्यःseats
आसनेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootआसन
FormNeuter, Ablative, Plural
उत्तस्थुःrose up
उत्तस्थुः:
Karta
TypeVerb
Rootस्था
FormPerfect, 3, Plural
तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Genitive, Plural
आत्मनिin themselves
आत्मनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Locative, Singular
एवindeed/only
एव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootएव
अस्त्रविद्याweapon-skill
अस्त्रविद्या:
Karta
TypeNoun
Rootअस्त्रविद्या
FormFeminine, Nominative, Singular
बलम्strength
बलम्:
Karta
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Root
अधिकतमम्the greatest/most
अधिकतमम्:
Karta
TypeAdjective
Rootअधिकतम
FormNeuter, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
Karma
TypeIndeclinable
Rootइति
अभिमानःpride
अभिमानः:
Karta
TypeNoun
Rootअभिमान
FormMasculine, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3, Singular
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Genitive, Plural
रूपेin beauty/appearance
रूपे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Locative, Singular
पराक्रमेin valor
पराक्रमे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपराक्रम
FormMasculine, Locative, Singular
कुलेin lineage
कुले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुल
FormNeuter, Locative, Singular
शीलेin conduct/character
शीले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशील
FormNeuter, Locative, Singular
धनेin wealth
धने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Locative, Singular
यौवनेin youth
यौवने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयौवन
FormNeuter, Locative, Singular
महान्great
महान्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
दर्पःarrogance
दर्पः:
Karta
TypeNoun
Rootदर्प
FormMasculine, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3, Singular
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
हिमाचलप्रदेशof the Himalayan region
हिमाचलप्रदेश:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहिमाचलप्रदेश
FormMasculine, Genitive, Singular
गजराजानाम्of lordly elephants
गजराजानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगजराज
FormMasculine, Genitive, Plural
इवlike
इव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइव
मस्तकात्from the head/temple
मस्तकात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमस्तक
FormNeuter, Ablative, Singular
वेगपूर्वकम्swiftly/with force
वेगपूर्वकम्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootवेगपूर्वक
मदधाराम्a stream of rut-fluid
मदधाराम्:
Karma
TypeNoun
Rootमदधारा
FormFeminine, Accusative, Singular
स्रवन्तःflowing/oozing
स्रवन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootस्रु
FormMasculine, Nominative, Plural
उन्मत्ताःmaddened
उन्मत्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootउन्मत्त
FormMasculine, Nominative, Plural
अभवन्became
अभवन्:
Karta
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect, 3, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
Y
youthful kings (navayuvaka rājānaḥ)
K
kuṇḍala (earrings)
A
astra-śastra (weapons)
H
Himācala (Himalayas)
G
gajarāja (lordly elephants)

Educational Q&A

The passage highlights how pride—especially pride in strength, skill, birth, wealth, and youth—leads to recklessness. The elephant-in-rut simile warns that unchecked arrogance intoxicates the mind and becomes a moral danger, pushing warriors toward needless conflict and adharma.

Vaiśampāyana describes a group of young kings rising from their seats with weapons, taunting one another and boasting of superiority. Their collective mood is one of competitive bravado and intoxicated confidence, compared to rutting elephants in the Himalayan region.