Shloka 4
Post–Baka-vadha Residence and the Introduction of Yājñasenī’s Svayaṃvara (आदि पर्व, अध्याय १५३)
Devanagari script
आपतत्येष दुष्टात्मा संक़रुद्ध: पुरुषादक: । साहं त्वां भ्रातृभि: सार्थ यद् ब्रवीमि तथा कुरु,'(देखिये,) यह दुष्टात्मा नरभक्षी राक्षस क्रोधमें भरा हुआ इधर ही आ रहा है, अतः मैं भाइयोंसहित आपसे जो कहती हूँ, वैसा कीजिये
Transliteration
āpatatyeṣa duṣṭātmā saṅkruddhaḥ puruṣādakaḥ | sāhaṃ tvāṃ bhrātṛbhiḥ sārthaṃ yad bravīmi tathā kuru ||
Translation
“Look—this wicked-souled man-eating rākṣasa, inflamed with anger, is rushing straight here. Therefore, do exactly as I tell you, together with your brothers.”
Word by Word
आपततिrushes/falls upon, comes rushing
आपतति:
TypeVerb
Rootआपत् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
इषःthis (one)
इषः:
Karta
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दुष्टात्माevil-souled one
दुष्टात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootदुष्टात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सङ्क्रुद्धःenraged, very angry
सङ्क्रुद्धः:
TypeAdjective
Rootसम् + क्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुरुषादकःman-eater
पुरुषादकः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुषादक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
साI (that woman), she
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भ्रातृभिःwith brothers
भ्रातृभिः:
Karana
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सार्थम्together, along with
सार्थम्:
TypeIndeclinable
Rootसार्थम् (अव्यय)
Formtrue
यत्what (that which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ब्रवीमिI say, I tell
ब्रवीमि:
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन, परस्मैपद
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formtrue
कुरुdo (it), act
कुरु:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यम, एकवचन, परस्मैपद
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
Vaishampayana (narrator/speaker)A
a rākṣasa (man-eating demon)B
brothers (bhrātṛ)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes