Mantra 15

Sukta 5

Sanskrit (Devanagari)

एतास्त्वाजोप यन्तु धाराः सोम्या देवीर्घृतपृष्ठा मधुश्चुतः । स्तभान पृथिवीमुत द्यां नाकस्य पृष्ठेऽधि सप्तरश्मौ

IAST Transliteration

etā́s tvā́ja úpa yantu dhā́rāḥ somyā́ devī́r ghṛtá-pṛṣṭhā madhu-ścútaḥ | stabhāná pṛthivī́m utá dyā́ṃ nā́kasya pṛṣṭhé ’dhí saptá-raśmau ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Let these streams come unto thee, O Goat—Soma-sweet, divine, with ghee for their back, honey-dripping—upholding Earth and Heaven, upon the summit of the firmament, on the seven-rayed (Sun).

Word by Word

• एताः: these
• एताः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you (as object)
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• जोप: approach/attend (to)!
• जोप: —
• Type: Verb
• Root: जु (धातु) + अप् (उपसर्ग) → जुप्/जोप् (वैदिक रूप)

• यन्तु: let (them) go/come
• यन्तु: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• धाराः: streams, flows
• धाराः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धारा (प्रातिपदिक)

• सोम्याः: soma-like, pleasant
• सोम्याः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: सोम्य (प्रातिपदिक)

• देवीः: goddesses, divine (ones)
• देवीः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• घृतपृष्ठाः: having ghee as their back/surface
• घृतपृष्ठाः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: घृतपृष्ठ (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)

• मधुश्चुतः: dripping honey/sweetness
• मधुश्चुतः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: मधु-श्चुत् (प्रातिपदिक; ‘श्चुत्’ = √च्युत्/√च्यु ‘to drip’ से कृत्)

• स्तभान: supporting, propping
• स्तभान: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: स्तभ् (धातु)

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• द्याम्: the sky
• द्याम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• नाकस्य: of heaven
• नाकस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: नाक (प्रातिपदिक)

• पृष्ठे: on the back/surface
• पृष्ठे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पृष्ठ (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• सप्तरश्मौ: on the seven-rayed (one)
• सप्तरश्मौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सप्त-रश्मि (प्रातिपदिक; तत्पुरुष-समास)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in excerpt)

Devata: Dhārāḥ (personified streams), Soma-quality, and solar/cosmic order (implicit)

Chandas: Likely triṣṭubh/jagatī tendency (longer pādas), AV transmission variable

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Wonder at cosmic nectar → settled reassurance through stabilization imagery.","listener_experience":"A felt sense of being anointed and supported; gentle uplift.","intensity":5}