Mantra 1
Sukta 54
Sanskrit (Devanagari)
अध्यापकविघ्नशमनम्। ऋचं साम यजामहे याभ्यां कर्माणि कुर्वते । एते सदसि राजतो यज्ञं देवेषु यच्छतः
IAST Transliteration
adhyāpaka-vighna-śamanam | ṛ́caṃ sā́ma yajāmahe yā́bhyāṃ kármāṇi kurváte | eté sádasi rājato yajñáṃ devéṣu yacchataḥ ||
English Translation (Griffith/Whitney)
We worship the Ṛc and the Sāman, by which twain men perform their rites. These two shine in the session; they guide the sacrifice unto the Gods.
Word by Word
ऋचम्a ṛc (Ṛg-verse)
ऋचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋच् (प्रातिपदिक: ऋच्/ऋचा ‘ऋग्-वेदमन्त्रः’)
सामa sāman (Sāma-chant)
साम:
कर्म
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
यजामहेwe worship / we sacrifice
यजामहे:
(क्रिया) — कर्ता: वयम्
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
याभ्याम्by which two (f.)
याभ्याम्:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कर्माणिdeeds, rites, actions
कर्माणि:
कर्म
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
कुर्वतेthey do / they perform
कुर्वते:
(क्रिया) — कर्ता: (ते)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
एतेthese (men/priests)
एते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सदसिin the assembly / in the sacrificial session
सदसि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसदस् (प्रातिपदिक)
राजतःshining, resplendent
राजतः:
कर्तृ (एते इत्यस्य विशेषणम्)
TypeVerb
Rootराज् (धातु; वर्तमान-कृदन्त ‘राजत्’)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
देवेषुamong/for the gods
देवेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यच्छतःthe two direct / bestow / extend
यच्छतः:
(क्रिया) — कर्ता: (याभ्याम् …) द्वौ
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (attribution uncertain)
Devata: Ṛc and Sāman (personified Vedic speech-forms)
Chandas: Anuṣṭubh (approx.)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":null,"emotional_arc":"From potential impediment to calm assurance through orderly praise.","listener_experience":"Quiet confidence; a sense of being supported by tradition and correct form.","intensity":3}