Next Mantra

Mantra 1

Sukta 122

तृतीयो नाकः। एतं भागं परि ददामि विद्वान् विश्वकर्मन् प्रथमजा ऋतस्य । अस्माभिर्दत्तं जरसः परस्तादच्छिन्नं तन्तुमनु सं तरेम

tṛtī́yo nā́kaḥ | etáṃ bhāgáṃ pári dadāmi vidvā́n víśvakarman prathamajā́ ṛtásya | asmā́bhir dattáṃ járasaḥ parástād ácchinnaṃ tántum ánu sáṃ tarema

The third heaven: this portion do I, the knowing one, bestow—O Viśvakarman, first-born of Order. What by us is given, beyond old age—along the unbroken thread may we pass wholly over.

तृतीयःthird
तृतीयः:
विशेषण (कर्तृ/विषय-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
नाकःheaven; celestial world
नाकः:
कर्तृ/विषय
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
एतम्this
एतम्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भागम्share; portion
भागम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
परिaround; fully
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि
ददामिI give
ददामि:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (दाने)
विद्वान्knowing; wise
विद्वान्:
कर्तृ (ददामि-कर्तृ का विशेषण)
TypeAdjective
Rootविद् (ज्ञाने) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
विश्वकर्मन्O Viśvakarman
विश्वकर्मन्:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
प्रथमजाfirst-born
प्रथमजा:
विशेषण (विश्वकर्मन्-सम्बोधन का)
TypeAdjective
Rootप्रथमज (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
अस्माभिःby us
अस्माभिः:
करण/कर्तृ-सहकार (agent-instrumental: ‘by us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दत्तम्given
दत्तम्:
कर्म-विशेषण (भागम्/तन्तुम् आदि का)
TypeParticiple
Rootदा (दाने) → दत्त (क्त-कृदन्त)
जरसःof old age; of decay
जरसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootजरस् (प्रातिपदिक)
परस्तात्from beyond; further than
परस्तात्:
अधिकरण (locative sense: ‘beyond’)
TypeIndeclinable
Rootपरस्तात्
अच्छिन्नम्unbroken; not cut
अच्छिन्नम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective/Participle
Rootछिद् (छेदने) → अच्छिन्न (नञ्-उपपद + क्त-कृदन्त)
तन्तुम्thread; cord
तन्तुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतन्तु (प्रातिपदिक)
अनुalong; following
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु
सम्together; completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम्
तरेमmay we cross over; may we pass
तरेम:
क्रिया
TypeVerb
Rootतॄ (तरणे)

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in input)

Devata: Viśvakarman; Ṛta as underlying principle

Chandas: Mixed/irregular (opening nominal clause + triṣṭubh-like movement; exact meter requires full hymn scansion)

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Awe of cosmic order → confident offering → serene assurance of passage.","listener_experience":"Uplifted, soothed about aging; sense of being carried by a larger design.","intensity":5}