Next Mantra

Mantra 1

Sukta 114

उन्मोचनम्। यद् देवा देवहेडनं देवासश्चकृमा वयम्। आदित्यास्तस्मान्नो यूयमृतस्यर्तेन मुञ्चत

unmócanam | yád devā́ deva-héḍanaṃ devā́saś cakṛmā́ vayám | ā́dityās tásmān no yūyám ṛtásya ṛténa muñcata

A Loosening. What god-offence, O Gods, we Gods have wrought—O Ādityas, from that do ye release us, by Order’s Order, by the power of ṛta.

उन्मोचनम्release, unbinding
उन्मोचनम्:
कर्म (उद्दिष्ट/विषय: ‘मुक्ति/विमोचन’)
TypeNoun
Rootउन्मोचन (प्रातिपदिक; उन्मोच्-धातु से भाव/कर्मणि-नाम) अथवा उन्मोचन (नपुंसक)
यत्whatever/that which
यत्:
कर्म (यत् = ‘जो/जिस (अपराध/दोष) को’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ (उक्त कर्म के कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवहेडनम्offence/anger against the gods
देवहेडनम्:
कर्म (देव-सम्बन्धी अपकार/अपराध)
TypeNoun
Rootदेव-हेडन (समास; हेडन < √हिड्/√हिड् ‘क्रुद्ध/आहत होना’ से ‘आघात/क्रोध/अपकार’ अर्थ), प्रातिपदिक
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ (चकार/कृ-क्रिया के कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
and
:
— (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चकृमाwe have done
चकृमा:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ (चकृमा के कर्ता)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आदित्याःO Ādityas
आदित्याः:
सम्प्रदान/सम्बोधन (आह्वान: ‘हे आदित्यो!’)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
तस्मात्from that
तस्मात्:
अपादान (उस (दोष/अपराध) से)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःus / our
नः:
कर्म (मुञ्चत में ‘हमें’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
यूयम्you (pl.)
यूयम्:
कर्तृ (मुञ्चत के कर्ता)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (ऋत का)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
ऋतेनby/with ṛta
ऋतेन:
करण (ऋत के द्वारा/सहायता से)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
मुञ्चतrelease, set free
मुञ्चत:
क्रिया
TypeVerb
Root√मुच् (मोचने)

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in input)

Devata: Ādityāḥ / Devāḥ (as restorers of ṛta)

Chandas: Anuṣṭubh (probable; not metrically verified here)

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"karuna","emotional_arc":"From remorse and fear to reconciliation and calm release.","listener_experience":"Softening of inner tension; sense of being forgiven and re-included in cosmic order.","intensity":5}