Mantra 3
Sukta 103
Sanskrit (Devanagari)
अमी ये युधमायन्ति केतून् कृत्वानीकशः । इन्द्रस्तान् पर्यहार्दाम्न तानग्ने सं द्या त्वम्
IAST Transliteration
amī́ yé yúdham āyánti ketū́n kṛtvā́ anīkáśaḥ | índras tā́n páry-ahār dā́mnā tā́n agne sáṃ dyā́ tvám
English Translation (Griffith/Whitney)
Those who come on to battle, having set their signals, troop by troop—Indra hath smitten them round about with a cord; those, O Agni, do thou bind fast together.
Word by Word
अमीthese (those)
अमी:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अमु-
येwho
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
युधमायन्तिadvance to battle / come fighting
युधमायन्ति:
कर्तृ
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थ) + युध् (समाहार/सहचर्य-पूर्वपद) → युधम्-आ-यान्ति
केतून्signals, banners
केतून्:
कर्म
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
कृत्वाhaving made / having set up
कृत्वा:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
अनीकशःin battle-arrays / troop by troop
अनीकशः:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootअनीक (प्रातिपदिक) + शस् (अव्ययीभाव/विभक्त्यर्थ-प्रत्यय)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तान्them
तान्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पर्यहार्drove away / carried off all around
पर्यहार्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√हृ (हरणे/अपहरणे) + परि
दाम्नाwith a cord / with a bond
दाम्ना:
करण
TypeNoun
Rootदामन् (प्रातिपदिक)
तान्them
तान्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सम्together / completely
सम्:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
द्याgive (grant)
द्या:
(मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√दा (दाने) → देहि/ददाति; here: imperative stem द्या (Vedic injunctive/imperative form used with त्वम्)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Attribution
Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (per anukramaṇī-type attribution)
Devata: Indra-Agni
Chandas: Anuṣṭubh (probable)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From vigilance (enemy approaching) to assertive containment (cording and fastening).","listener_experience":"Heightened alertness followed by decisive closure.","intensity":8}