Mantra 2

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

अंशो भगो वरुणो मित्रो अर्यमादितिः पान्तु मरुतः । अप तस्य द्वेषो गमेदभिह्रुतो यावयच्छत्रुमन्तितम्

IAST Transliteration

áṁśo bhágo váruṇo mitró aryamā́ditíḥ pā́ntu marútaḥ | ápa tásya dvéṣo gamed abhihṛtó yāvaya chát rum ántitam ||

English Translation (Griffith/Whitney)

May Aṁśa, Bhaga, Varuṇa, Mitra, Aryaman, Aditi, and the Maruts guard us. From him let hatred depart—hatred hurled against him; drive thou away the enemy that is nearest at hand.

Word by Word

• अंशः: Aṃśa (a deity/share)
• अंशः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अंश (प्रातिपदिक)

• भगः: Bhaga (a deity of fortune)
• भगः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• अर्यमा: Aryaman
• अर्यमा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अर्यमन् (प्रातिपदिक)

• अदितिः: Aditi
• अदितिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• पान्तु: may (they) protect
• पान्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)

• मरुतः: the Maruts
• मरुतः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• अप: away, off
• अप: (क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: अप (अव्यय)

• तस्य: of him/that
• तस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• द्वेषः: hatred, malice
• द्वेषः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्वेष (प्रातिपदिक)

• गमेत्: may it go
• गमेत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)

• अभिह्रुतः: driven/removed away (as if ‘carried off’), repelled
• अभिह्रुतः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective/Participle
• Root: अभि-√हृ (धातु) → क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; प्रातिपदिक: अभिह्रुत

• यावयत्: ward off!, drive away!
• यावयत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यावय (नामधातु/कारण-धातु; √यु/युज्-सम्बद्धः ‘to keep away’), अथवा caus. of √यु ‘to ward off’

• शत्रुम्: the enemy
• शत्रुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)

• अन्तितम्: nearest, most immediate
• अन्तितम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: अन्तितम (प्रातिपदिक; ‘अन्ति’ + तमप्)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anonymous/collective in many AV protective verses)

Devata: Ādityas (Aṁśa, Bhaga, Varuṇa, Mitra, Aryaman, Aditi) and the Maruts

Chandas: Anuṣṭubh (probable; AV book 6 commonly uses anuṣṭubh in short apotropaic stanzas)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From solemn guardianship to firm expulsion.","listener_experience":"Safety through order; confidence without excessive aggression.","intensity":5}