Mantra 3
Sukta 11
Sanskrit (Devanagari)
सत्यमहं गभीरः काव्येन सत्यं जातेनास्मि जातवेदाः । न मे दासो नार्यो महित्वा व्रतं मीमाय यदहं धरिष्ये
IAST Transliteration
satyám aháṃ gabhīráḥ kāvyéna satyáṃ jāténāsmi jātávedāḥ | ná me dāsó ná ā́ryo mahitvā́ vratáṃ mīmāya yád aháṃ dhariṣyé ||
English Translation (Griffith/Whitney)
True am I, deep by poetic craft; truly by birth am I Jātavedas. Neither Dāsa nor Ārya, by greatness, hath measured out the vow which I shall maintain.
Word by Word
सत्यम्truth; the true (thing)
सत्यम्:
कर्म (मीमाय इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गभीरःdeep; profound
गभीरः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootगभीर (प्रातिपदिक)
काव्येनby/with poetic (power), with sacred poetry
काव्येन:
करण
TypeNoun
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
सत्यम्truth; truly
सत्यम्:
कर्म (अस्मि इत्यस्य विधेय/पूरकः)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
जातेनby what is born; by birth
जातेन:
करण
TypeAdjective
Rootजात (√जन्, क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
अस्मिI am
अस्मि:
(अखण्ड) क्रिया
TypeVerb
Root√अस्
जातवेदाःJātavedas (Agni), knower of births
जातवेदाः:
कर्तृ-समानााधिकरण (अहम्/अस्मि इत्यस्य)
TypeNoun (proper/epithet)
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
नnot
न:
सम्बन्ध-निषेध
TypeIndeclinable
Rootन
मेof me; to me
मे:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दासःslave; servant
दासः:
कर्तृ (अस्ति इत्यध्याहार्ये) / विषयः
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिक)
नnor
न:
समुच्चय-निषेध
TypeIndeclinable
Rootन
अर्यःArya; noble/host
अर्यः:
कर्तृ (अस्ति इत्यध्याहार्ये) / विषयः
TypeNoun
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
महित्वाby greatness; through majesty
महित्वा:
करण/हेतु (भावेन)
TypeNoun
Rootमहित्व (प्रातिपदिक)
व्रतम्vow; sacred ordinance
व्रतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
मीमायhas measured out; has established
मीमाय:
(अखण्ड) क्रिया
TypeVerb
Root√मा (मिमाते/मिमाय; ‘मापने/निर्माणे’), परस्मैपद
यत्which; that (which)
यत्:
कर्म (धरिष्ये इत्यस्य) / सम्बन्धक
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धरिष्येI shall hold; I shall bear/maintain
धरिष्ये:
(अखण्ड) क्रिया
TypeVerb
Root√धृ
Attribution
Rishi: Not specified in the input
Devata: Agni as Jātavedas; Satya (truth-force) as implicit power
Chandas: Not specified in the input
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Truth-assertion → fearless independence from labels → steady vow","listener_experience":"A strengthening of spine and resolve; calm courage.","intensity":6}