Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 14

अग्ने प्रेहि प्रथमो देवतानां चक्षुर्देवानामुत मानुषानाम्। इयक्षमाणा भृगुभिः सजोषाः स्वऽर्यन्तु यजमानाः स्वस्ति

ágne préhi prathamó devátānāṃ cákṣur devā́nām utá mā́nuṣāṇām | íyakṣamāṇā bhṛ́gubhiḥ sajóṣāḥ svàr-yántu yájamānāḥ svastí

Agni, go forth—first of the Gods art thou, the Eye of Gods and likewise of mankind. In sacrifice, in concord with the Bhṛgus, let the sacrificers fare to Svàr in weal.

अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
एहिgo/come (forth)!
एहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु)
प्रथमःthe first
प्रथमः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootप्रथम- (प्रातिपदिक)
देवतानाम्of the deities
देवतानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेवता- (प्रातिपदिक)
चक्षुःeye
चक्षुः:
कर्तृ/प्रेडिकेट-नाम (अग्नेः)
TypeNoun
Rootचक्षुस्- (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात/अव्यय)
मानुषाणाम्of humans
मानुषाणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमानुष- (प्रातिपदिक)
इयक्षमाणाःdesiring to sacrifice / wishing to worship
इयक्षमाणाः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootयज् (धातु) + सन् (इष्-प्रत्यय) → यक्ष्; शतृ (वर्तमान कृदन्त)
भृगुभिःwith the Bhṛgus
भृगुभिः:
सह/करण (सहचर्य/साधनभाव)
TypeNoun
Rootभृगु- (प्रातिपदिक)
सजोषाःin concord, harmoniously
सजोषाः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसजोष- (प्रातिपदिक; स- + जोष ‘सन्तोष/अनुराग’)
स्वःto heaven, to the heavenly world
स्वः:
अधिकरण/गति-लक्ष्य
TypeIndeclinable
Rootस्वर्/स्वः (अव्यय/नाम; ‘द्युलोकः’)
अयन्तुlet them go
अयन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु)
यजमानाःthe sacrificers
यजमानाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयजमान- (प्रातिपदिक; यज् धातोः ‘यजमान’ नाम)
स्वस्तिwell-being, auspiciousness
स्वस्ति:
— (आशीर्वाद/मङ्गल)
TypeIndeclinable
Rootस्वस्ति (अव्यय/नाम; सु + अस्ति)

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (likely)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From command and mobilization (prehi) to confident ascent and settled auspiciousness (svasti).","listener_experience":"A sense of being led by a clear, benevolent force; courage without agitation.","intensity":6}