Mantra 5
Sukta 7
Sanskrit (Devanagari)
आप इद् वा उ भेषजीरापो अमीवचातनीः । आपो विश्वस्य भेषजीस्तास्त्वा मुञ्चन्तु क्षेत्रियात्
IAST Transliteration
ā́pa íd vā́ u bheṣajī́r ā́po amīvacā́tanīḥ | ā́po víśvasya bheṣajī́s tā́s tvā muñcantu kṣétriyāt |
English Translation (Griffith/Whitney)
Waters indeed are remedies—waters that chase away disease. Waters are the medicine of all: may those waters release thee from the kṣetriya.
Word by Word
आपःwaters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) → आप्-
इत्indeed / just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात) मूलरूप
वैverily
वै:
—
TypeIndeclinable
Rootवै (निपात) मूलरूप
उand / also (emphatic particle)
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात) मूलरूप
भेषजीःhealing (ones); medicinal
भेषजीः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootभेषजिन्/भेषजी (प्रातिपदिक) ← भेषज (medicine)
आपःwaters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) → आप्-
अमीवचातनीःdriving away disease
अमीवचातनीः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअमीवचातनी (प्रातिपदिक) = अमीव- (रोग) + चातनी (हन्त्री/नाशिनी)
आपःwaters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) → आप्-
विश्वस्यof all / of the whole
विश्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भेषजीःhealing (ones); remedies
भेषजीः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootभेषजिन्/भेषजी (प्रातिपदिक) ← भेषज
ताःthose (they)
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मुञ्चन्तुlet (them) release / free
मुञ्चन्तु:
—
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) ‘मोचने’
क्षेत्रियात्from kṣetriya (a field-born/settled disease)
क्षेत्रियात्:
अपादान
TypeNoun
Rootक्षेत्रिय (प्रातिपदिक) ‘क्षेत्र-सम्बद्ध रोग/ज्वर’
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition
Devata: Āpaḥ (Waters)
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":null,"emotional_arc":"Assurance → cleansing release → quiet relief.","listener_experience":"Cooling calm, trust, and a felt sense of purification.","intensity":4}