Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 88

बृहस्पतिः प्रथमं जायमानो महो ज्योतिषः परमे व्योऽमन्। सप्तास्यस्तुविजातो रवेण वि सप्तरश्मिरधमत् तमांसि

bृहáspátiḥ prathamáṃ jā́yamāno mahó jyótiṣaḥ paramé vyòman | saptā́syas tuvijā́to ravéṇa ví saptáraśmir adhamat támāṃsi ||

Br̥haspati, first as he was born, in the highest heaven of mighty light: seven-mouthed, of manifold birth, with his roar, seven-rayed, he blew apart the darknesses.

बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootबृहस्पति- (प्रातिपदिक)
प्रथमम्first(ly)
प्रथमम्:
अधिकारण (काल/क्रम-निर्देशः)
TypeAdjective (used adverbially)
Rootप्रथम- (प्रातिपदिक)
जायमानःbeing born, coming into being
जायमानः:
कर्तृ (बृहस्पतिः-विशेषणम्)
TypeParticiple (present middle)
Root√जन् (जायते) → जायमान- (शतृ/शानच् वर्तमानकृदन्त)
महतःof the great
महतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootमहत्- (प्रातिपदिक)
ज्योतिषःof the light
ज्योतिषः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootज्योतिस्- (प्रातिपदिक)
परमेin the highest
परमे:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootपरम- (प्रातिपदिक)
व्योमन्in the sky/firmament
व्योमन्:
अधिकारण
TypeNoun
Rootव्योमन्- (प्रातिपदिक)
सप्तास्यःseven-mouthed
सप्तास्यः:
कर्तृ (बृहस्पतिः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसप्तास्य- (प्रातिपदिक; सप्त + आस्य)
तुविजातःwidely/abundantly born; of mighty birth
तुविजातः:
कर्तृ (बृहस्पतिः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootतुविजात- (प्रातिपदिक; तुवि + जात)
रवेणwith a roar/sound
रवेण:
करण
TypeNoun
Rootरव- (प्रातिपदिक)
विapart, forth, asunder
वि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
सप्तseven
सप्त:
TypeNumeral
Rootसप्तन्- (प्रातिपदिक)
रश्मिःray; rein
रश्मिः:
कर्तृ (बृहस्पतिः-विशेषणम्)
TypeNoun
Rootरश्मि- (प्रातिपदिक)
अधमत्he blew (upon), he blew away
अधमत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√ध्मा (ध्माति) + अधि- → अधमत् (लुङ्/आorist)
तमांसिdarknesses
तमांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootतमस्- (प्रातिपदिक)

Rishi: Bṛhaspati/Angiras-tradition

Devata: Bṛhaspati

Chandas: Triṣṭubh

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Awe at primordial birth of light → forceful dispersion → relief and confidence.","listener_experience":"A sense of inner dawn; courage to name and expel what felt amorphous.","intensity":7}