Mantra 3

Sukta 15

Sanskrit (Devanagari)

अस्मै भीमाय नमसा समध्वर उषो न शुभ्र आ भरा पनीयसे । यस्य धाम श्रवसे नामेन्द्रियं ज्योतिरकारि हरितो नायसे

IAST Transliteration

asmái bhīmā́ya námasā sám-adhvara uṣó ná śúbhra ā́ bharā páṇīyase | yásya dhā́ma śrávase nā́mendriyáṃ jyótir ákāri haríto nā́yase ||

English Translation (Griffith/Whitney)

To him, the terrible, with reverence—O ordered rite—bring, bright as Dawn, for the admirable one; whose station is for fame, whose name is Indra-power: light hath been made (manifest), and tawny steeds for leading.

Word by Word

• अस्मै: to/for him
• अस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भीमाय: to the terrible one
• भीमाय: सम्प्रदान
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: भीम (प्रातिपदिक)

• नमसा: with reverence / by homage
• नमसा: करण
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• सम्: together / completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable (prefix)
• Root: सम् (उपसर्ग)

• अध्वरः: the rite/sacrifice
• अध्वरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• उषः: O Dawn
• उषः: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• शुभ्रः: bright, pure
• शुभ्रः: कर्तृ (अध्वरस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: शुभ्र (प्रातिपदिक)

• आ: hither / towards
• आ: —
• Type: Indeclinable (prefix)
• Root: आ (उपसर्ग)

• भरा: bring!
• भरा: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भृ (भृञ् धारण-पोषणयोः)

• पनीयसे: for (what is) more wonderful/admired
• पनीयसे: सम्प्रदान (उद्देश्य)
• Type: Adjective (dative)
• Root: पनीयस् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक/विशेषण)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धाम: abode; splendor
• धाम: कर्म (अकारि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• श्रवसे: for fame
• श्रवसे: सम्प्रदान (उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: श्रवस् (प्रातिपदिक)

• नाम: name
• नाम: कर्म (अकारि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)

• इन्द्रियम्: power; vigor
• इन्द्रियम्: कर्म (अकारि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक)

• ज्योतिः: light
• ज्योतिः: कर्म (अकारि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• अकारि: was made / has been fashioned
• अकारि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (डुकृञ् करणे)

• हरितः: the tawny (horses/rays)
• हरितः: कर्तृ (उपमान-समूहः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: हरित्/हरित (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• आयसे: for metal/iron; for strength (metallic firmness)
• आयसे: सम्प्रदान (उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: आयस (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: RV-derived Indra praise material (AVŚ 20 compilation).

Devata: Indra (bhīma; indriya; haritaḥ)

Chandas: Triṣṭubh-like; requires source verification.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Reverent approach to the terrible → dawn-bright offering → emergence of light and leading steeds → uplift into fame/agency.","listener_experience":"Awe turning into reassurance; feeling guided and ‘lit from within’.","intensity":5}