Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 126

संहोत्रं स्म पुरा नारी समनं वाव गच्छति । वेधा ऋतस्य वीरिणीन्द्रपत्नी महीयते विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः

saṃhótraṃ sma purā́ nā́rī́ sámanaṃ vā́va gacchati | vedhā́ ṛtásya vīríṇī́ndrapatnī́ mahīyate víśvasmā́d índra úttaraḥ ||

To the common offering, even of old, the woman verily goes—to the assembly she goes: the Ordainer of Order; the hero-rich wife of Indra is made great—above all, Indra is the higher.

संहोत्रम्the joint/combined oblation (common offering)
संहोत्रम्:
कर्म (गच्छति इत्यस्य) / गत्यर्थकक्रियायाः लक्ष्यं
TypeNoun
Rootसंहोत्र (प्रातिपदिक; सं- + होत्र) अथवा संहोत्र- (समास)
स्मindeed; (emphatic particle)
स्म:
TypeIndeclinable
Rootस्म (निपात)
पुराformerly; in olden times
पुरा:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
नारीthe woman
नारी:
कर्तृ (गच्छति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
समनम्to the assembly/meeting; to a common place
समनम्:
कर्म (गच्छति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसमन (प्रातिपदिक)
वावindeed; surely
वाव:
TypeIndeclinable
Rootवाव (निपात; वा+अव इव पदपूरण)
गच्छतिgoes; proceeds
गच्छति:
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
वेधाthe ordainer; the wise disposer
वेधा:
कर्तृ/विशेष्य (महीयते इत्यस्य; अथवा स्तुत्य-विशेषण)
TypeNoun
Rootवेधस्/वेधा (प्रातिपदिक; ‘विधातृ/विधाता’)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
वीरिणीthe heroic one; rich in heroes
वीरिणी:
कर्तृ/विशेष्य (महीयते इत्यस्य; इन्द्रपत्नी इत्यस्य विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootवीरिणी (प्रातिपदिक; ‘वीरयुक्ता/वीरवती’)
इन्द्रपत्नीIndra’s wife
इन्द्रपत्नी:
कर्तृ (महीयते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइन्द्रपत्नी (समास; इन्द्र + पत्नी)
महीयतेis honored; is magnified
महीयते:
TypeVerb
Rootमह् (धातु; ‘पूजायाम्/मानने’)
विश्वस्मात्from all; than everything
विश्वस्मात्:
अपादान (तुलनायाम् ‘from all’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ/विशेष्य (उत्तरोऽस्ति इत्यर्थे)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
उत्तरःhigher; superior
उत्तरः:
प्रधानीय-विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)

Rishi: Indrāṇī (traditional persona)

Devata: Indra / Ṛta (as normative power)

Chandas: Anuṣṭubh

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From contested access to calm, principled authority and elevation.","listener_experience":"A dignified empowerment—less combative than 20.126.9, more charter-like.","intensity":6}