Mantra 1

Sukta 105

Sanskrit (Devanagari)

त्वमिन्द्र प्रतूर्तिष्वभि विश्वा असि स्पृधः । अशस्तिहा जनिता विश्वतूरसि त्वं तूर्य तरुष्यतः

IAST Transliteration

tvám indra pratū́rtiṣv abhí víśvā asi spṛ́dhaḥ | aśastihā́ janitā́ viśvatū́r asi tváṃ tū́rya taruṣyató ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thou, Indra, in the forward onsets art against all rivalries: slayer of reviling, begetter, all-conquering art thou; thou art the victor for the man who strains to win.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• प्रतूर्तिषु: in/among the onsets/assaults (contests)
• प्रतूर्तिषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: प्रतूर्ति (प्रातिपदिक)

• अभि: against, toward
• अभि: उपसर्ग/दिशा-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: अभि

• विश्वाः: all
• विश्वाः: कर्म
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: (अस्ति-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• स्पृधः: hostilities, rival challenges
• स्पृधः: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्पृध् (प्रातिपदिक: स्पृध्/स्पृधा ‘rivalry, hostile challenge’)

• अशस्तिहा: slayer of curses/evil speech
• अशस्तिहा: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective (agent noun)
• Root: अ-शस्ति-हन् (कृदन्त-समास; √हन्)

• जनिता: begetter, producer
• जनिता: कर्तृ
• Type: Noun (agent)
• Root: √जन् (कृदन्त: जनितृ/जनिता)

• विश्वतूरः: overpowering all
• विश्वतूरः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: विश्व-तूर (प्रातिपदिक; ‘all-conquering/overpowering all’)

• असि: you are
• असि: (अस्ति-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तूर्य: O swift one
• तूर्य: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: तूर्य (प्रातिपदिक; ‘swift/impetuous’)

• तरुष्यतः: of the one who is rushing/striving
• तरुष्यतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Participle (present)
• Root: √तृष्/√तर्ष् (कृदन्त: तरुष्यत् ‘hastening/pressing on’)

Attribution

Rishi: RV-derived (Indra victory hymn tradition).

Devata: Indra

Chandas: RV meter (likely Anuṣṭubh/Triṣṭubh depending on RV source; confirm against RV source).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"Confront rivalry → cut reviling → surge into victory.","listener_experience":"Boldness and defiance; feeling shielded from criticism and energized to act.","intensity":9}