Mantra 3
Sukta 96
Sanskrit (Devanagari)
य उशता मनसा सोममस्मै सर्वहृदा देवकामः सुनोति । न गा इन्द्रस्तस्य परा ददाति प्रशस्तमिच्चारुमस्मै कृणोति
IAST Transliteration
yá uśatā́ mánasā sómam asmai sárvahṛdā devákāmaḥ sunóti | ná gā́ índras tásya párā dadāti praśastám íc cā́rum asmai kṛṇoti
English Translation (Griffith/Whitney)
Whoso with eager mind, with all his heart, desiring the gods, presseth Soma for him—Indra withholdeth not the cows from such an one, but maketh for him what is fair and famed and gracious.
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-कर्तृ; यः = ‘जो’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उशताwith desiring/earnest
उशता:
करण
TypeAdjective
Rootउशत् (√वश्/उश् ‘इच्छ्/काम्’ से वर्तमान-कृदन्त) अथवा उशत्-प्रातिपदिक
मनसाwith (his) mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
सोमम्Soma (libation)
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अस्मैto him
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सर्वहृदाwith the whole heart
सर्वहृदा:
करण
TypeAdjective
Rootसर्वहृद् (सर्व + हृद्; समास-प्रातिपदिक)
देवकामःdesirer of the gods; god-loving (man)
देवकामः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootदेवकाम (देव + काम; समास-प्रातिपदिक)
सुनोतिpresses/extracts (Soma)
सुनोति:
क्रिया
TypeVerb
Root√सु (सवने/सुतौ ‘प्रसव/निष्पादन; सोम-प्रसव’)
नnot
न:
(निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
गाःcows
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पराaway; forth
परा:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरा (उपसर्ग/अव्यय)
ददातिgives
ददाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√दा (दान)
प्रशस्तम्praised; excellent
प्रशस्तम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootप्रशस्त (√शंस् ‘स्तु’ से भूतकृदन्त/विशेषण)
इत्indeed; just
इत्:
(निपात)
TypeIndeclinable
Rootइत् (अव्यय; एव/हि-प्राय)
चारुम्pleasant; lovely (thing)
चारुम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)
अस्मैfor him
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृणोतिmakes; does
कृणोति:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
Attribution
Rishi: Rigvedic provenance (Indra-Soma).
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From eager devotion → assurance of divine generosity → calm satisfaction.","listener_experience":"Steady optimism; sense that sincerity is ‘seen’ and rewarded.","intensity":5}