Mantra 6

Sukta 36

Sanskrit (Devanagari)

आ क्रन्दय धनपते वरमामनसं कृणु । सर्वं प्रदक्षिणं कृणु यो वरः प्रतिकाम्यः

IAST Transliteration

ā krándaya dhanapate varám ā́manasaṃ kṛṇu | sárvaṃ pradakṣiṇáṃ kṛṇu yó varáḥ pratikā́myaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Cause it to resound, O Lord of Wealth; make the boon mind-ward and sure. Make all things rightward and auspicious—this boon that is to be desired, answering desire.

Word by Word

• आ: forth; towards (as a preverb)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• क्रन्दय: make (him/it) cry out; cause to resound
• क्रन्दय: (कर्तृ) त्वम् (अध्याहृतः)
• Type: Verb
• Root: क्रन्द्

• धनपते: O lord of wealth
• धनपते: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun
• Root: धनपति (प्रातिपदिकम्)

• वरम्: a boon; a desirable thing
• वरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिकम्)

• आमनसम्: agreeable to the mind; pleasing
• आमनसम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: आ-मनस् (प्रातिपदिकम्)

• कृणु: make; do
• कृणु: (कर्तृ) त्वम् (अध्याहृतः)
• Type: Verb
• Root: कृ

• सर्वम्: all; the whole
• सर्वम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिकम्)

• प्रदक्षिणम्: rightward; auspicious; favorable
• प्रदक्षिणम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: प्रदक्षिण (प्रातिपदिकम्)

• कृणु: make; render
• कृणु: (कर्तृ) त्वम् (अध्याहृतः)
• Type: Verb
• Root: कृ

• यः: who; which
• यः: कर्तृ (सम्बन्धवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)

• वरः: the boon; the chosen (gift)
• वरः: कर्तृ/विशेष्य (सम्बन्धवाक्ये)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिकम्)

• प्रतिकाम्यः: to be desired; wish-fulfilling
• प्रतिकाम्यः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: प्रति-काम्य (कृदन्त-प्रातिपदिकम्; √कम् ‘इच्छायाम्’ + यत्/ण्यत्-प्रत्ययः, उपसर्गः ‘प्रति’)

Attribution

Rishi: Uncertain/Anukramaṇī-dependent; commonly Atharvanic attribution for paustika material (needs edition-specific confirmation).

Devata: Dhanapati (Lord of Wealth; functional wealth-sovereign).

Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires pada-count confirmation in the received text).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From uncertainty → resounding confirmation → auspicious alignment.","listener_experience":"Invigorating, success-oriented, confidence-building.","intensity":6}