Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 32

यो जायमानः पृथिवीमदृंहद् यो अस्तभ्नादन्तरिक्षं दिवं च । यं बिभ्रतं ननु पाप्मा विवेद स नोऽयं दर्भो वरुणो दिवा कः

yó jā́yamānaḥ pṛthivī́m adṛ́ṃhad yó ástabhṇād antárikṣaṃ dívaṃ ca | yáṃ bíbhrataṃ nánu pā́pmā víveda sá no ’yáṃ darbho váruṇo divā́ káḥ ||

He who, when born, made firm the Earth; who propped the Mid-air and the Heaven: whom, though he be the bearer, verily no Evil hath found—may this our Darbha be for us Varuṇa, (and) Ka in the day.

यःwho
यः:
सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देशक (यः = ‘who’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जायमानःbeing born, coming into being
जायमानः:
कर्तृ (यः … जायमानः)
TypeAdjective/Participle
Root√जन् (जनीँ) → जायमान (वर्तमानकृदन्त)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृथिवी (स्त्री-प्रातिपदिक)
अदृंहत्made firm, strengthened
अदृंहत्:
क्रिया (कर्तृ-व्यापार)
TypeVerb
Root√दृंह् (दृंहँ ‘to make firm/strengthen’)
यःwho
यः:
सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देशक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्तभ्नात्propped up, supported
अस्तभ्नात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्तभ् (स्तभँ ‘to prop/support’)
अन्तरिक्षम्the midspace, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (नपुं-प्रातिपदिक)
दिवम्heaven
दिवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (स्त्री-प्रातिपदिक; यहाँ ‘दिव्’ = heaven)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
यम्whom
यम्:
कर्म (बिभ्रतम् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बिभ्रतम्bearing, carrying
बिभ्रतम्:
कर्म-विशेषणम् (यम् … बिभ्रतम् = ‘whom bearing’)
TypeParticiple
Root√भृ (भृञ् ‘to bear/carry’) → बिभ्रत् (वर्तमानकृदन्त)
ननुindeed, surely
ननु:
वाक्य-प्रयोग (emphasis/assurance)
TypeIndeclinable
Rootननु (निपात)
पाप्माevil, sin, disease (evil influence)
पाप्मा:
कर्तृ (विवेद इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपाप्मन् (पुं-प्रातिपदिक)
विवेदfound, discovered, reached
विवेद:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ‘to know/find’) with वि-
सःhe/that
सः:
कर्तृ/विषय (अयं दर्भः इत्यस्य निर्देशः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध (our)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अयम्this
अयम्:
विशेषण/निर्देशक
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दर्भःdarbha grass (sacrificial grass)
दर्भः:
कर्तृ/विषय (स्तुत्य-देवता-रूपेण)
TypeNoun
Rootदर्भ (पुं-प्रातिपदिक; कुश-तृणविशेषः)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
समानााधिकरण (दर्भः = वरुणः)
TypeNoun
Rootवरुण (पुं-प्रातिपदिक)
दिवाby day
दिवा:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable (adverbial) / Noun-form used adverbially
Rootदिव् (स्त्री-प्रातिपदिक) / दिवा (अव्ययीभाव-प्रयोगः)
कःwho? (mysterious ‘who’/which one)
कः:
प्रश्न/विस्मय-निर्देशक (रहस्यात्मक-स्तुत्यर्थे)
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition (often anonymous/collective for late book hymns)

Devata: Darbha as deified protector; identified with Varuṇa and Ka (Prajāpati)

Chandas: Triṣṭubh-like cadence (late Atharvanic style; not strictly classical Triṣṭubh in all recensions)

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Cosmic awe (world-support) resolves into calm assurance (our darbha is Varuṇa/Ka).","listener_experience":"Grounded, protected, ‘held’ by order; reduced fear of contamination/attack.","intensity":4}