Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 31

पुष्टिं पशूनां परि जग्रभाहं चतुष्पदां द्विपदां यच्च धान्यम्। पयः पशूनां रसमोषधीनां बृहस्पतिः सविता मे नि यच्छात्

púṣṭiṃ paśūnā́ṃ pári jagrabhā́haṃ catúṣpadāṃ dvipádāṃ yác ca dhā́nyam | páyaḥ paśūnā́ṃ rásam óṣadhīnāṃ bṛ́haspátiḥ savitā́ me ní yacchāt ||

The increase of cattle have I wholly seized—of four-footed, of two-footed, and whatever grain there is. The milk of cattle, the sap of herbs—may Bṛhaspati and Savitṛ secure it fast for me.

पुष्टिम्nourishment, prosperity
पुष्टिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुष्टि- (स्त्री. प्रातिपदिक) < √पुष् (पुष्टौ/पोषणे)
पशूनाम्of cattle/animals
पशूनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपशु- (पुं. प्रातिपदिक)
परिaround, completely
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
जग्रभI have seized/secured
जग्रभ:
क्रिया
TypeVerb
Root√ग्रह् (ग्रहणे)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम)
चतुष्पदाम्of quadrupeds
चतुष्पदाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootचतुष्पद- (विशेषण/बहुव्रीहि/तत्पुरुष प्रातिपदिक)
द्विपदाम्of bipeds
द्विपदाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootद्विपद- (विशेषण/प्रातिपदिक)
यत्whatever/that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
धान्यम्grain, produce
धान्यम्:
कर्म (जग्रभ) / समुच्चित-वस्तु
TypeNoun
Rootधान्य- (नपुं. प्रातिपदिक)
पयःmilk
पयः:
कर्म (नि यच्छात्) / समुच्चित-वस्तु
TypeNoun
Rootपयस्- (नपुं. प्रातिपदिक)
पशूनाम्of cattle/animals
पशूनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपशु- (पुं. प्रातिपदिक)
रसम्sap, essence
रसम्:
कर्म (नि यच्छात्) / समुच्चित-वस्तु
TypeNoun
Rootरस- (पुं. प्रातिपदिक)
ओषधीनाम्of herbs/medicinal plants
ओषधीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootओषधि- (स्त्री. प्रातिपदिक)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्तृ (नि यच्छात्) / आशीर्वचन-कर्ता
TypeNoun (deity name)
Rootबृहस्पति- (पुं. प्रातिपदिक)
सविताSavitar
सविता:
कर्तृ (नि यच्छात्) / सहकर्ता
TypeNoun (deity name)
Rootसवितृ- (पुं. प्रातिपदिक)
मेto me / for me
मे:
सम्प्रदान (हितार्थ) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
निdown, into; firmly
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
यच्छात्may (he) grant/assign/secure
यच्छात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यम् (यच्छति; नियमन/दान)

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Bṛhaspati and Savitṛ (as stabilizers of prosperity); Puṣṭi as functional target

Chandas: Anuṣṭubh

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From assertive claiming to calm assurance of stabilization.","listener_experience":"Grounded confidence; sense of being provisioned and protected by cosmic order.","intensity":4}