Mantra 10

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

यूयमग्ने शंतमाभिस्तनूभिरीजानमभि लोकं स्वर्गम्। अश्वा भूत्वा पृष्टिवाहो वहाथ यत्र देवैः सधमादं मदन्ति

IAST Transliteration

yūyám agne śáṃtamābhis tanū́bhir ījānáṃ abhí lokáṃ svargám | áśvā bhūtvā pṛṣṭhivā́ho vahātha yátra deváiḥ sadhámādaṃ mádanti

English Translation (Griffith/Whitney)

Ye, O Agni, with forms most full of welfare, convey the worshipper unto the heavenly world. Becoming horses, back-bearing, bear him thither—where with the Gods they rejoice in the common festal gladness.

Word by Word

• यूयम्: you (pl.)
• यूयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• शंतमाभिः: with the most auspicious (ones)
• शंतमाभिः: करण
• Type: Adjective
• Root: शंतम (विशेषण-प्रातिपदिक; शम् + तमप्)

• तनूभिः: with (your) bodies/forms
• तनूभिः: करण
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• ईजानम्: the worshipper / the sacrificer
• ईजानम्: कर्म
• Type: Participle
• Root: यज् (धातु) → ईजान (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त/क्तवत्-प्रायः, ‘यजमान/यष्टा’ अर्थे)

• अभि: towards, unto
• अभि: उपसर्ग (गत्यर्थ-सम्बन्ध) / कर्मप्रवचनीय
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• लोकम्: world, realm
• लोकम्: कर्म (गत्यर्थे)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)

• स्वर्गम्: heavenly
• स्वर्गम्: कर्म (लोकम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)

• अश्वाः: horses
• अश्वाः: कर्तृ (भूत्वा इत्यस्य कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया)
• Type: Gerund
• Root: भू (धातु) → भूत्वा (क्त्वान्त अव्यय)

• पृष्टिवाहः: the back-bearer / one who carries on the back (a steed)
• पृष्टिवाहः: कर्तृ (वहाथ इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: पृष्टिवाह (प्रातिपदिक; पृष्टि + वाह)

• वहाथ: you two carry/transport
• वहाथ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• देवैः: with the gods
• देवैः: सह/साकं (सहकारक-भावः)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• सधमादम्: common revel/feast, shared drinking-session
• सधमादम्: कर्म (मदन्ति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: सधमाद (प्रातिपदिक)

• मदन्ति: they rejoice / revel
• मदन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (funeral book).

Devata: Agni (as carrier to Svarga; gods as the receiving assembly).

Chandas: Likely triṣṭubh; requires scan.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From auspicious invocation to wondrous transport imagery, ending in serene communal joy.","listener_experience":"Hopeful uplift; a sense of being carried and welcomed.","intensity":5}