Mantra 68
Sukta 3
Sanskrit (Devanagari)
अपूपापिहितान् कुम्भान् यांस्ते देवा अधारयन्। ते ते सन्तु स्वधावन्तो मधुमन्तो घृतश्चुतः
IAST Transliteration
apū́pāpihitān kúmbhān yā́ṁs te devā́ ádhārayan | té te santu svadhā́vanto mádhumanto ghṛtaścútaḥ
English Translation (Griffith/Whitney)
The jars which the Gods for thee established, covered with sacrificial cakes—let those be thine, endowed with svadhā, honey-rich, and dripping with clarified butter.
Word by Word
अपूपापिहितान्pots covered/closed with cakes (apūpa)
अपूपापिहितान्:
कर्म (कुम्भान् इति कर्मपदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (compound qualifier)
Rootअपूप (प्रातिपदिक) + अपिहित (कृदन्त; √धा ‘to place/put’ with उपसर्ग अपि-, past passive participle)
कुम्भान्pots, jars
कुम्भान्:
कर्म
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक)
यान्which (those)
यान्:
कर्म (सम्बन्ध-निर्देशकः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour (of you)
ते:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अधारयन्placed, set up, established
अधारयन्:
क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धः देवाः)
TypeVerb
Root√धृ (धारणे) + उपसर्ग अधि-
तेthose
ते:
कर्तृ/विषय (आशीर्वाद-वाक्ये ‘they/those’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेfor you
ते:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सन्तुmay they be
सन्तु:
क्रिया (आशीर्वादः)
TypeVerb
Root√अस् (भुवि)
स्वधावन्तःendowed with svadhā (proper oblation/ancestral potency)
स्वधावन्तः:
कर्तृ (ते इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्वधा (प्रातिपदिक) + -वत् (तद्धित)
मधुमन्तःhoneyed, full of sweetness
मधुमन्तः:
कर्तृ (ते इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमधु (प्रातिपदिक) + -मत् (तद्धित)
घृतश्चुतःdripping with ghee
घृतश्चुतः:
कर्तृ (ते इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (compound qualifier)
Rootघृत (प्रातिपदिक) + श्चुत (कृदन्त; √च्यु/च्युत ‘to drip, flow’, past/passive participial sense)
Attribution
Rishi: Ātharvaṇa funerary tradition (collective).
Devata: Pitṛs (implied recipients); svadhā as operative principle.
Chandas: Anuṣṭubh.
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"karuna","emotional_arc":"From lack to sufficiency; from sorrow to quiet contentment.","listener_experience":"A sense of feeding and being fed; relief that ‘it is taken care of’.","intensity":4}