Mantra 3
Sukta 2
Sanskrit (Devanagari)
यमाय घृतवत् पयो राज्ञे हविर्जुहोतन । स नो जीवेष्वा यमेद् दीर्घमायुः प्र जीवसे
IAST Transliteration
yamā́ya ghṛtávát páyo rā́jñe havír juhotana | sá no jīvéṣv ā́ yamet dīrghám ā́yuḥ prá jīváse
English Translation (Griffith/Whitney)
For Yama, for the King, offer ye as oblation milk rich with ghee. May he, among us who live, apportion hither long life, that we may live on.
Word by Word
यमायto Yama
यमाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
घृतवत्having ghee; ghee-rich
घृतवत्:
कर्म
TypeAdjective
Rootघृतवत् (प्रातिपदिक; घृत + वत्)
पयःmilk
पयः:
कर्म
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
राज्ञेto the king
राज्ञे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
हविःoblation
हविः:
कर्म
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
जुहोतनoffer (ye) / pour into the fire
जुहोतन:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
सःhe
सः:
कर्तृ (आशीर्वाद-वाक्ये) / विषयः
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जीवेषुamong the living
जीवेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootजीव (प्रातिपदिक)
आtowards; unto
आ:
(क्रियाविशेषकः)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
यमेत्may he guide/lead/restrain
यमेत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
दीर्घम्long
दीर्घम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
आयुःlife-span
आयुः:
कर्म
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
प्रforth; fully
प्र:
(क्रियाविशेषकः)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
जीवसेto live
जीवसे:
प्रयोजन (उद्देश्य)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition
Devata: Yama (as death-sovereign turned longevity-apportioner)
Chandas: Anuṣṭubh (probable; verify by metrical count)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"karuna","emotional_arc":"From solemn offering to hopeful reclamation of life.","listener_experience":"Warmth, permission to live, renewed steadiness after loss.","intensity":5}