Mantra 8
Sukta 11
Sanskrit (Devanagari)
यदेनमाह व्रात्य यथा ते वशस्तथास्त्विति वशमेव तेनाव रुन्द्धे
IAST Transliteration
yád enam ā́ha vrā́tya yáthā te váśas táthā́stv íti váśam evá ténā́va runddhe
English Translation (Griffith/Whitney)
When the Vrātya saith to him, ‘As is thy mastery, so be it,’—by that he verily secures for himself mastery.
Word by Word
यत्that which / whom
यत्:
सम्बन्ध/अन्वय (यद्-तद् सम्बन्ध) / कर्म (अर्थतः ‘यत्’ = ‘यम्’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
एनम्him
एनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एनद्-रूप
आहsaid
आह:
क्रिया
TypeVerb
Root√अह् (ब्रू/वद्-अर्थे; परोक्षभूत) / √अह्
व्रात्यO Vrātya
व्रात्य:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootव्रात्य (प्रातिपदिक)
यथाas / in the manner that
यथा:
क्रियाविशेषण (प्रकार/तुलना)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वशःcontrol, power, sway
वशः:
कर्तृ/अधिकरण (अर्थतः ‘वशः’ = ‘अधीनता/वशत्वम्’ विषयः)
TypeNoun
Rootवश (प्रातिपदिक)
तथाso / thus
तथा:
क्रियाविशेषण (तुल्यप्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
अस्तुlet it be
अस्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भू-अर्थे)
इतिthus (quoting)
इति:
वाक्य-चिह्न/उद्धरण
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
वशम्control, subjection
वशम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवश (प्रातिपदिक)
एवindeed / just
एव:
निपात (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
तेनby that / with that
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अवdown; firmly (as prefix)
अव:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
रुन्द्धेhe restrains, confines
रुन्द्धे:
क्रिया
TypeVerb
Root√रुध् (आवरणे/निरोधे) → रुणद्धि/रुन्द्धे
Attribution
Rishi: Vrātya section (variable attribution)
Devata: Vrātya / Váśa (mastery) as personified efficacy
Chandas: Mixed/irregular
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From pronouncement to sealed attainment.","listener_experience":"Feels invested with command and social solidity; a ‘crowned’ inner posture.","intensity":6}