Mantra 35

Sukta 1

Sanskrit (Devanagari)

यच्च वर्चो अक्षेषु सुरायां च यदाहितम्। यद् गोष्वश्विना वर्चस्तेनेमां वर्चसावतम्

IAST Transliteration

yác ca várcó akṣéṣu surā́yāṃ ca yád āhítam | yád góṣv aśvínā várcas ténémāṃ várcasāvatam ||

English Translation (Griffith/Whitney)

What splendour is in the dice, and what is laid up in the surā; what splendour is in the cows, in the horses—therewith endow this woman with splendour.

Word by Word

• यत्: that which
• यत्: Karma (यद्-सम्बन्धेन ‘वर्चः’ इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• वर्चः: splendour, radiance, vigor
• वर्चः: Karma (यत्…आहितम् इत्यस्य) / विषय
• Type: Noun
• Root: वर्चस् (प्रातिपदिक)

• अक्षेषु: in the dice (at dice-play)
• अक्षेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अक्ष (प्रातिपदिक)

• सुरायाम्: in surā (liquor)
• सुरायाम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सुरा (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• यत्: that which
• यत्: Karma (यद्…आहितम् इत्यस्य) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आहितम्: placed, deposited, set
• आहितम्: — (विधेय/विशेषण: ‘वर्चः’/‘यत्’ प्रति)
• Type: Participle
• Root: आ-धा (धातु) → आहित (कृदन्त, क्त)

• यत्: that which
• यत्: Karma (यद्…वर्चः) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गोषु: among the cows
• गोषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अश्विना: among the horses
• अश्विना: Adhikaraṇa (गोषु…अश्विना इत्यन्वयः) / स्थान
• Type: Noun/Adjective
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• वर्चः: splendour, radiance
• वर्चः: Karma (तेन…अवतम् इत्यस्य) / विषय
• Type: Noun
• Root: वर्चस् (प्रातिपदिक)

• तेन: with that
• तेन: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इमाम्: this (woman/bride)
• इमाम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वर्चसावतम्: endowed with splendour
• वर्चसावतम्: Karma (इमाम् प्रति विशेषण) / फल
• Type: Adjective
• Root: वर्चस् + वत् (तद्धित) → वर्चसावत् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic (Vivāha-kāṇḍa).

Devata: Varchas (as an abstract power); implicitly the social loci (akṣa, surā, go/aśva).

Chandas: Anuṣṭubh-like (shorter, 2-line structure).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shringara","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From ‘gathering’ admired powers to a culminating bestowal of beauty-radiance.","listener_experience":"Auspicious confidence, celebratory warmth, sense of being adorned by fortune.","intensity":5}