Mantra 7

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

यदस्याः कस्मै चिद् भोगाय बालान् कश्चित् प्रकृन्तति । ततः किशोरा म्रियन्ते वत्सांश्च घातुको वृकः

IAST Transliteration

yád asyā́ḥ kásmai cid bhógāya bālā́n káścit prakṛ́ntati | tátaḥ kiśorā́ mriyante vatsā́ṃś ca ghātukó vṛ́kaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

If any man, for any pleasure’s use, cut off her young, then thence the juveniles die—and the calves; the slaughtering Wolf comes upon them.

Word by Word

• यत्: which/that (whatever)
• यत्: सम्बन्ध/अन्वय-निर्देशक (यद्-तद् सम्बन्ध) तथा कर्म (प्रकृन्तति इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द

• अस्याः: of her
• अस्याः: सम्बन्ध (genitive: ‘of her/of this [cow]’)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / अस्य-रूप

• कस्मै: for whom
• कस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्: indeed/ever/at all
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात/अव्यय)

• भोगाय: for enjoyment/consumption
• भोगाय: प्रयोजन/सम्प्रदान (purpose: ‘for enjoyment/consumption’)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक; √भुज् ‘to enjoy/consume’ से)

• बालान्: the young ones (calves)
• बालान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)

• कश्चित्: someone/anyone
• कश्चित्: कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: क (किम्-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)

• प्रकृन्तति: cuts off/mutilates
• प्रकृन्तति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्र + √कृत्/कृन्त् (कृन्तति) ‘to cut off, mutilate’

• ततः: thereupon/from that
• ततः: अपादान/हेतु-निर्देश (from that/thereupon)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात्; अव्ययीभाव/अव्यय)

• किशोराः: the young ones (yearlings/juveniles)
• किशोराः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: किशोर (प्रातिपदिक)

• म्रियन्ते: die
• म्रियन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मृ (म्रियते) ‘to die’

• वत्सान्: calves
• वत्सान्: कर्म (घातुकः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (समुच्चय-अव्यय)

• घातुकः: killing, destructive
• घातुकः: कर्ता (वृकः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (substantive use)
• Root: घातुक (प्रातिपदिक; √हन् ‘to strike/kill’ से, ‘killer’)

• वृकः: wolf
• वृकः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: वृक (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic/anonymous

Devata: Protective force against Vṛka (wolf/predator) and against the misfortune consequent on wrongful taking

Chandas: Anuṣṭubh (probable)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"bhayankara","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From moral warning to stark threat-image; encourages courageous restraint and protection.","listener_experience":"Protective fear that strengthens stewardship; vigilance over dependents.","intensity":7}