Mantra 28

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

आस्तेयीश्च वास्तेयीश्च त्वरणाः कृपणाश्च याः । गुह्याः शुक्रा स्थूला अपस्ता बीभत्सावसादयन्

IAST Transliteration

ā́steyīś ca vā́steyīś ca tvaraṇā́ḥ kṛ́paṇāś ca yā́ḥ | guhyā́ḥ śukrā́ sthūlā́ apástā bī́bhatsā́vasādayan ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Both those that are of the hearth and those that are of the house—those swift, those wretched, whatsoever are secret, bright, gross, cast down, and loathsome—these they pressed down and made to subside.

Word by Word

• आस्तेयीः: thievish women / female thieves
• आस्तेयीः: कर्तृ (समूह-कर्तृ; ‘याः’ के विशेषण/सम्बन्ध)
• Type: Noun/Adjective
• Root: आस्तेय (प्रातिपदिक; स्तेय ‘चोरी’ + आ- उपसर्ग) अथवा आस्तेयिन्- (स्त्री. आस्तेयी)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• वास्तेयीः: household/settlement women (domestic ones)
• वास्तेयीः: कर्तृ (समूह-कर्तृ; ‘याः’ के विशेषण/सम्बन्ध)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वास्तेय (प्रातिपदिक; वास/वस्तु/वास्तु-सम्बद्ध) अथवा वास्तेयिन्- (स्त्री. वास्तेयी)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• त्वरणाः: swift/impetuous (women)
• त्वरणाः: कर्तृ (समूह-कर्तृ; ‘याः’ के विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्वरण (प्रातिपदिक; √त्वर् ‘शीघ्र होना/दौड़ना’ से भाव/गुण)

• कृपणाः: wretched/miserly (women)
• कृपणाः: कर्तृ (समूह-कर्तृ; ‘याः’ के विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृपण (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• याः: who/which (fem. pl.)
• याः: कर्तृ (मुख्य कर्तृ; बीभत्साः इत्यादि का सम्बन्ध) तथा ‘आस्तेयीः…’ का अन्वय-सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गुह्याः: secret/hidden
• गुह्याः: कर्तृ (याः के विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक; √गुह् ‘गोपन’ से ‘गुप्त/रहस्य’)

• शुक्राः: bright/white/pure
• शुक्राः: कर्तृ (याः के विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)

• स्थूलाः: thick/coarse
• स्थूलाः: कर्तृ (याः के विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थूल (प्रातिपदिक)

• अपस्ताः: cast off/removed/kept away
• अपस्ताः: कर्तृ (याः के विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपस्त (प्रातिपदिक; ‘अप-’ + √स्था/√स्ति?; वैदिक प्रयोग में ‘अपस्त’ = ‘नीचे/दूर रखी/हटाई हुई’ प्रकार का विशेषण)

• बीभत्साः: loathsome/disgusting
• बीभत्साः: कर्तृ (याः के विशेषण; ‘अवसादयन्’ का कर्तृ)
• Type: Adjective
• Root: बीभत्स (प्रातिपदिक)

• अवसादयन्: they cause to sink/depress; they bring down
• अवसादयन्: क्रिया (कर्तृ: याः… बीभत्साः; कर्म: अव्यक्त/प्रसङ्गानुसार ‘(जनं/गृहं/जीवनं)’)
• Type: Verb
• Root: अव-√सद् (धातु √सद् ‘बैठना/धँसना/शिथिल होना’; causative: सादयति ‘गिराना/दबाना/शिथिल करना’)

Attribution

Rishi: Traditionally Atharvanic/Angiras line (speculative hymns; r̥ṣi attribution varies in ancillary lists)

Devata: Brahman / Puruṣa / Prajāpati (implicit)

Chandas: Anuṣṭubh (predominant in this section)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From dizzying multiplicity → gentle pressing-down → quiet subsidence.","listener_experience":"A sense of being ‘contained’ and stabilized; the home/self feels orderly and calm.","intensity":4}