Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 38

Sukta 7

महद् यक्षं भुवनस्य मध्ये तपसि क्रान्तं सलिलस्य पृष्ठे। तस्मिन्छ्रयन्ते य उ के च देवा वृक्षस्य स्कन्धः परित इव शाखाः

mahád yákṣaṃ bhúvanasya mádhye tápasi krā́ntaṃ salilásya pṛṣṭhé | tásmiñ chrā́yante yá u ké ca devā́ vṛkṣásya skándhaḥ paríta iva śā́khāḥ

A mighty Wonder standeth in the midmost of the world, set firm by Heat upon the surface of the Flood. Thereon repose whatever Gods there be, as branches round about the trunk of a tree.

महत्great
महत्:
कर्म (यक्षम् इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
यक्षम्mysterious/sacred being; wonder (yakṣa)
यक्षम्:
कर्म (क्रान्तम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootयक्ष (प्रातिपदिक)
भुवनस्यof the world
भुवनस्य:
सम्बन्ध (मध्ये इत्यस्य)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
मध्येin the middle
मध्ये:
अधिकरण
TypeNoun (locative used adverbially)
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
तपसिin austerity/heat (tapas)
तपसि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
क्रान्तम्stepped/stridden; advanced; pervaded
क्रान्तम्:
कर्म-विशेषण
TypeVerb-derived adjective (past passive participle)
Rootक्रम् (धातु) → क्रान्त (क्त-कृदन्त)
सलिलस्यof the water, of the flood
सलिलस्य:
सम्बन्ध (पृष्ठे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
पृष्ठेon the back/surface
पृष्ठे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
तस्मिन्in that (in it)
तस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
श्रयन्तेthey rest/lean/are supported
श्रयन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्रि (धातु)
येwho (those who)
ये:
कर्ता (श्रयन्ते)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed; also
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
केany; whoever
के:
कर्ता (श्रयन्ते) सह ये
TypePronoun
Rootक (प्रश्न/अनिश्चित-सर्वनाम)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
देवाःgods
देवाः:
कर्ता (श्रयन्ते)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
वृक्षस्यof a tree
वृक्षस्य:
सम्बन्ध (स्कन्धः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
स्कन्धःtrunk; main stem
स्कन्धः:
उपमान-आश्रय (इव-उपमायाम्)
TypeNoun
Rootस्कन्ध (प्रातिपदिक)
परितःaround
परितः:
TypeIndeclinable
Rootपरितः (अव्यय)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
शाखाःbranches
शाखाः:
उपमान (देवाः इत्यस्य उपमा)
TypeNoun
Rootशाखा (प्रातिपदिक)

Rishi: Skambha-hymn seer per Atharvanic anukramaṇī tradition (Atharvan/Angiras affiliation typical)

Devata: Skambha / Brahman as ‘mahadyakṣa’

Chandas: Triṣṭubh-like (longer pādas; hymn often mixes meters in speculative sections)

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Awe at the wonder → recognition of dependency → settling into calm certainty.","listener_experience":"Vastness and reassurance: many powers are held by one center.","intensity":5}