Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 6

यमबध्नाद् बृहस्पतिर्वाताय मणिमाशवे । तं देवा बिभ्रतो मणिं सर्वांल्लोकान् युधाजयन्। स एभ्यो जितिमिद् दुहे भूयोभूयः श्वःश्वस्तेन त्वं द्विषतो जहि

yámabadhnā́d bृहáspátir vā́tāya maṇím āśáve | táṃ devā́ bíbhrato maṇíṃ sárvāṃl lokā́n yúdhā́ ajayan | sá ébhyo jítim íd duhḗ bhū́yo-bhūyaḥ śváḥ-śvaḥ téna tváṃ dviṣatáḥ jahí

The amulet which Bṛhaspati bound on for Vāta, the swift—bearing that amulet, the Gods by battle won all worlds. It milks out for them victory indeed, again and yet again, day after day: with that do thou smite the haters.

यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अबध्नात्bound
अबध्नात्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Rootबन्ध् (बध्नाति)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
वातायfor the wind
वाताय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
मणिम्a jewel/amulet
मणिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमणि (प्रातिपदिक)
आशवेto/for the swift (one)
आशवे:
सम्प्रदान (वाताय सह)
TypeAdjective
Rootआशु (प्रातिपदिक)
तम्that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
बिभ्रतःbearing, carrying
बिभ्रतः:
कर्तृ (सह-क्रिया/विशेषण)
TypeParticiple
Rootभृ (धातु) → बिभ्रत् (वर्तमान-कृदन्त)
मणिम्the amulet
मणिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमणि (प्रातिपदिक)
सर्वान्all
सर्वान्:
कर्म (लोकान् सह)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
लोकान्worlds
लोकान्:
कर्म
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
युधाby fighting, in battle
युधा:
करण
TypeIndeclinable
Rootयुध्/युधा (अव्यय-प्रातिपदिक)
अजयन्conquered
अजयन्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Rootजि (जयति)
सःhe/that (amulet)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एभ्यःfrom these
एभ्यः:
अपादान
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जितिम्victory
जितिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजिति (प्रातिपदिक) < जि
इत्indeed
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
दुहेmilks out, yields
दुहे:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Rootदुह् (दोग्धि)
भूयःagain, more
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय) / भूयः
भूयःagain, more
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय) / भूयः
श्वःtomorrow
श्वः:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootश्वस्/श्वः (अव्यय)
श्वःtomorrow
श्वः:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootश्वस्/श्वः (अव्यय)
तेनby that, with that
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्विषतःthe haters, enemies
द्विषतः:
कर्म
TypeParticiple (used as noun)
Rootद्विष् (धातु) → द्विषत् (वर्तमान-कृदन्त) / द्विष् (शत्रु-प्रातिपदिक)
जहिstrike/kill
जहि:
कर्तृ (आज्ञा)
TypeVerb
Rootहन् (जहाति/जहि)

Rishi: Atharvanic tradition (mani hymn complex).

Devata: Devas collectively and Maṇi; Bṛhaspati/Vāta as enabling agents.

Chandas: Anuṣṭubh

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Mythic empowerment → surge of confidence → decisive aggression against hostility.","listener_experience":"Feels like donning a battle-charm; heightened readiness and resolve.","intensity":7}