Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 7

Devanagari script

आश्विने शुक्लपक्षस्य एकादश्यां जितव्रतः । तत्र स्नात्वा विधानेन दत्त्वा शक्त्या द्विजन्मने

Transliteration

āśvine śuklapakṣasya ekādaśyāṃ jitavrataḥ | tatra snātvā vidhānena dattvā śaktyā dvijanmane

Translation

Pada Ekādaśī paruh terang bulan Āśvina, seorang yang teguh dalam vrata hendaknya mandi di sana menurut tata-ritus, lalu bersedekah kepada seorang dvija (dua-kali-lahir) sesuai kemampuannya.

Word by Word

• आश्विने: in the month of Āśvina
• आश्विने: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आश्विन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; मासवाचक; अधिकरण (काले)

• शुक्ल-पक्षस्य: of the bright fortnight
• शुक्ल-पक्षस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक) + पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• एकादश्याम्: on the eleventh lunar day
• एकादश्याम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तिथिवाचक; अधिकरण (काले)

• जित-व्रतः: one who has mastered/kept his vow
• जित-व्रतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जि (धातु) → जित (कृदन्त, क्त) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृ-विशेषण

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरणार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• विधानेन: according to the prescribed rite
• विधानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; प्रकार/विधि

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• शक्त्या: according to (one's) ability
• शक्त्या: Karana (Manner/करण)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/प्रकार), एकवचन; यथाशक्ति (as per ability)

• द्वि-जन्मने: to a twice-born (Brahmin etc.)
• द्वि-जन्मने: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन

Speaker

Agastya (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṣīrodaka

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Bright-fortnight Ekādaśī morning: a vow-keeper bathes at the tīrtha, then offers cloth/food and dakṣiṇā to a brāhmaṇa seated on a kusa mat near the ghāṭa; calendar symbolism (moon bright) subtly present.

Characters & Entities

• Āśvina
• Ekādaśī
• Kṣīrodaka
• Dvija (Brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy timing (Ekādaśī), pure action (snāna), and compassionate giving (dāna) together complete tīrtha-dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kṣīrodaka tīrtha (context continued from the chapter’s opening).

What ritualistic prescription is mentioned?

On Āśvina bright-fortnight Ekādaśī: bathe at the tīrtha by proper rite and give charity to a dvija according to one’s means.