Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 32

Devanagari script

अश्वगंधान्समाघ्राय सन्त्रस्ता मृगयूथपाः । क्षुब्धा भ्रान्ताः क्षणे तस्मिन्सर्वे यांति दिशो दश

Transliteration

aśvagaṃdhānsamāghrāya santrastā mṛgayūthapāḥ | kṣubdhā bhrāntāḥ kṣaṇe tasminsarve yāṃti diśo daśa

Translation

Mencium bau kuda, para pemimpin kawanan rusa pun gentar. Gelisah dan kebingungan, seketika itu juga mereka semua lari ke sepuluh penjuru arah.

Word by Word

• अश्वगन्धान्: the smell(s) of horses
• अश्वगन्धान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अश्व-गन्ध (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; समासविग्रहः: अश्वस्य गन्धः

• समाघ्राय: having smelled
• समाघ्राय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम्+आ+घ्रा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund); अव्ययभावः; अर्थः: 'having smelled'

• सन्त्रस्ताः: frightened
• सन्त्रस्ताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्+त्रस् (धातु) → सन्त्रस्त (क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण

• मृगयूथपाः: leaders/guardians of the deer-herd
• मृगयूथपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृग-यूथ-प (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासविग्रहः: मृगयूथस्य पाः (पालकाः/नेतारः)

• क्षुब्धाः: agitated
• क्षुब्धाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षुभ् (धातु) → क्षुब्ध (क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण

• भ्रान्ताः: confused/wandering
• भ्रान्ताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भ्रम् (धातु) → भ्रान्त (क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण

• क्षणे: in a moment
• क्षणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• तस्मिन्: at that (time)
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण

• यान्ति: go
• यान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• दिशः: directions
• दिशः: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• दश: ten
• दश: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याविशेषण; (दिशः इति स्त्रीलिङ्ग-द्वितीया-बहुवचनस्य विशेषणम्)

Speaker

Unspecified (Purāṇic narrator within Prabhāsa-khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A forest clearing in Prabhāsa: deer-leaders catch the horse-scent, startle, and scatter in all ten directions; dust and broken foliage convey sudden terror.

Characters & Entities

• aśva (horse)
• mṛgayūtha (deer herd)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Fear and flight depict the fragility of embodied life, setting the stage for a dharmic revelation tied to the sanctity of the place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpathakṣetra in Prabhāsa-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual prescription is present in this verse.