Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततोगच्छेन्महादेवि कामेश्वरमिति स्मृतम् । तस्यैवोत्तरदिग्भागे धनुषां त्रितये स्थितम् । रतीश्वरमिति ख्यातं त्रेतायां तत्सुरे श्वरि

īśvara uvāca | tatogacchenmahādevi kāmeśvaramiti smṛtam | tasyaivottaradigbhāge dhanuṣāṃ tritaye sthitam | ratīśvaramiti khyātaṃ tretāyāṃ tatsure śvari

Īśvara bersabda: “Kemudian, wahai Mahādevī, hendaklah pergi ke dhāma yang dikenal sebagai Kāmeśvara. Di bagian utaranya, pada jarak tiga panjang busur, berdiri dewa yang termasyhur bernama Ratīśvara—terkenal sejak Yuga Tretā, wahai Ratu para Dewa.”

īśvaraḥĪśvara (Lord Śiva)
īśvaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
tataḥthen; from there
tataḥ:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-प्रकारः: अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb: 'then/from there')
gacchetshould go
gacchet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
mahādeviO great goddess
mahādevi:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootmahādevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; समासः महा + देवी (कर्मधारय)
kāmeśvaramKāmeśvara
kāmeśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkāma + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः कामस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)
itithus
iti:
Vacana-paryavasāna (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, इति-प्रयोगः (quotative particle)
smṛtamis remembered/called
smṛtam:
Kriya-viśeṣaṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootsmṛ (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः ‘is called/remembered’
tasyaof that (place/deity)
tasya:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
evaindeed; only
eva:
Nipāta (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)
uttara-dik-bhāgein the northern direction-part
uttara-dik-bhāge:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara + diś + bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः उत्तरायाः दिशः भागः (षष्ठी-तत्पुरुष)
dhanuṣāmof bows (as a measure)
dhanuṣām:
Sambandha (Measure relation)
TypeNoun
Rootdhanus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
tritayein/at the triad (three)
tritaye:
Adhikaraṇa (Location/measure)
TypeNoun
Roottritaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
sthitamsituated
sthitam:
Kriya-viśeṣaṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootsthā (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘situated’
ratīśvaramRatīśvara
ratīśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootrati + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः रतेः ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)
itithus
iti:
Vacana-paryavasāna (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, इति-प्रयोगः (quotative particle)
khyātamis renowned (as)
khyātam:
Kriya-viśeṣaṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootkhyā (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘renowned/called’
tretāyāmin the Tretā (age)
tretāyām:
Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Roottretā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
tatthat
tat:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणरूपेण (as determiner)
sureśvariO queen of the gods
sureśvari:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootsureśvarī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; समासः सुराणाम् ईश्वरी (षष्ठी-तत्पुरुष)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Kāmeśvara; Ratīśvara

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Śiva speaks to Devī, pointing out the next stations: Kāmeśvara, then northward three bow-lengths to Ratīśvara, famed since Tretā-yuga; pilgrims traverse between two shrines.

Ī
Īśvara (Śiva)
M
Mahādevī
K
Kāmeśvara
R
Ratīśvara
T
Tretā Yuga

FAQs

Pilgrimage is taught as a disciplined movement through sacred space—approaching Śiva through named liṅgas and their consecrated geography.

Prabhāsa Kṣetra, specifically the Kāmeśvara and Ratīśvara Śiva-sites within its northern sector.

A yātrā instruction: ‘one should go’ to Kāmeśvara and then to Ratīśvara, identified by directional and distance markers.