Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

ईश्वर उवाच । शृणुष्वैकमना भूत्वा मम गोप्यं पुरातनम् । तस्मिंल्लिंगे च यद्वृत्तमाश्चर्यं परमं महत्

Transliteration

īśvara uvāca | śṛṇuṣvaikamanā bhūtvā mama gopyaṃ purātanam | tasmiṃlliṃge ca yadvṛttamāścaryaṃ paramaṃ mahat

Translation

Īśvara bersabda: “Dengarkanlah dengan pikiran terpusat rahasia purbaku ini—peristiwa yang terjadi pada Liṅga itu, suatu keajaiban yang luhur dan agung.”

Word by Word

• ईश्वरः: the Lord (Īśvara)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said/spoke
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• शृणुष्व: listen
• शृणुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• एकमनाः: single-minded
• एकमनाः: Kartṛ-sāmānādhikaraṇya (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: एक + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to implied त्वम्)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया

• मम: my
• मम: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• गोप्यम्: secret (thing)
• गोप्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गोप्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• पुरातनम्: ancient
• पुरातनम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुरातन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to गोप्यम्)

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• लिङ्गे: in the liṅga
• लिङ्गे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• यत्: which/that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative)

• वृत्तम्: occurred event/what happened
• वृत्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृत्त (प्रातिपदिक; √वृत्-निवृत्तौ/वर्तने)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आश्चर्यम्: a wonder
• आश्चर्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्चर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वृत्तम् इति विशेषणार्थे अपि

• परमम्: supreme
• परमम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to आश्चर्यम्)

• महत्: great
• महत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to आश्चर्यम्)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Someśvara liṅga (Somnātha) at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Īśvara, solemn and compassionate, instructs Devī to listen with one-pointed mind; behind them the Someśvara liṅga glows subtly, hinting at an impending miraculous revelation.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Liṅga
• Secret teaching

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverent, focused listening is presented as the gateway to receiving sacred, transformative knowledge about the kṣetra and Liṅga.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, through the account of ‘that Liṅga’ (Someśvara/Somnātha context).

What ritualistic prescription is mentioned?

Manana/śravaṇa mood: attentive listening with single-pointed mind; no external rite is specified.