Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 67

Devanagari script

इत्युक्तस्तैस्तदा देवः स्थलकेऽस्मिन्सदा स्थितः । कृते रत्नमयं देवि त्रेतायां च हिरण्मयम्

Transliteration

ityuktastaistadā devaḥ sthalake'sminsadā sthitaḥ | kṛte ratnamayaṃ devi tretāyāṃ ca hiraṇmayam

Translation

Demikianlah, setelah dipohon oleh mereka, Sang Deva pun bersemayam untuk selamanya di Sthalaka ini. Wahai Devī, pada zaman Kṛta (wujud suci itu) bertatah permata; dan pada zaman Tretā ia menjadi keemasan.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• उक्तः: having been addressed/said
• उक्तः: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेष)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तैः: by them
• तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• देवः: the god (Śiva)
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्थलके: in Sthalaka (this place)
• स्थलके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थलक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• सदा: always
• सदा: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb)

• स्थितः: remained/was stationed
• स्थितः: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेष)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (Past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कृते: in the Kṛta (Satya) yuga
• कृते: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; युगवाचक (in the Kṛta age)

• रत्नमयम्: made of jewels
• रत्नमयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रत्न-मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—रत्नैः मयम् (तृतीया-तत्पुरुष)

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• त्रेतायाम्: in the Tretā yuga
• त्रेतायाम्: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रेता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; युगवाचक

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• हिरण्मयम्: made of gold
• हिरण्मयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्-मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—हिरणेन मयम् (तृतीया-तत्पुरुष)

Speaker

Īśvara (Śiva) (narrative voice addressing Devī is explicit: 'devi')

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sthalaka / Sthalakeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed: ‘devī’)

Visual Art Cues

Scene: Śiva remains forever at Sthalaka; the shrine/abode is described as jewel-made in Kṛta-yuga and gold-made in Tretā-yuga, suggesting shifting cosmic aesthetics while the deity’s seat endures.

Characters & Entities

• Deva (Śiva)
• Devī
• Sthalaka
• Kṛta-yuga
• Tretā-yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sanctity of a kṣetra endures across yugas, though its outward splendor may vary with time.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Sthalaka (Sthalakeśvara’s abode) within Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None here; this verse gives a yuga-based characterization of the site’s sacred manifestation.