Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 36

Devanagari script

तत्र ते संप्लुताः सर्वे विमुक्ता विपुलाच्छ्रमात् । कृताऽह्ना गोरसस्वैव पानार्थं समुपस्थिताः

Transliteration

tatra te saṃplutāḥ sarve vimuktā vipulācchramāt | kṛtā'hnā gorasasvaiva pānārthaṃ samupasthitāḥ

Translation

Di sana mereka semua mandi, terbebas dari keletihan yang besar. Setelah menyelesaikan upacara penyucian harian, mereka maju untuk meminum gorasa, susu suci itu.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (there)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (they)

• संप्लुताः: bathed/immersed
• संप्लुताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-प्लु (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘bathed/immersed’

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ते इति विशेषणम्

• विमुक्ताः: freed
• विमुक्ताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-मुच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘freed’

• विपुलात्: from great
• विपुलात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; श्रमात् इति विशेषणम् (from great)

• श्रमात्: fatigue
• श्रमात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: श्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• कृत-अह्ना: when the day was done
• कृत-अह्ना: Adverbial (काल/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ+क्त) + अहन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (कृतम् अह्नः/अह्ना); पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘after the day was done / when the day had passed’ (temporal-instrumental)

• गोरसस्य: of cow’s milk
• गोरसस्य: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक) + रस (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (गोः रसः); पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• एव: indeed/only
• एव: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधारणार्थक-निपातः (only/indeed)

• पान-अर्थम्: for drinking
• पान-अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: पान (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-तत्पुरुषः (पानाय अर्थः); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रयोजनवाचकः

• समुपस्थिताः: assembled/approached
• समुपस्थिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उप-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘having approached/assembled’

Speaker

Narrator (contextual purāṇic narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A group of travel-worn sages arrive at Prabhāsa, immerse in the sacred waters, emerge refreshed, and approach to drink milk offered as divine hospitality.

Characters & Entities

• Devī (implied)
• Tīrtha/Kuṇḍa (implied)
• Brāhmaṇas/Ascetics

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-snānā is portrayed as both purifying and restorative, preparing the pilgrim for further worship and right conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The warm-water kuṇḍa established by the Goddess within Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathing (saṃplava/snānā) and performing āhnika (kṛtāhna) before partaking of food/drink.