Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 111

Devanagari script

आग्नेयं तु यदा ऋक्षं कार्तिक्यां भवति क्वचित् । महती सा तिथिर्ज्ञेया प्रभासे मम वल्लभा

Transliteration

āgneyaṃ tu yadā ṛkṣaṃ kārtikyāṃ bhavati kvacit | mahatī sā tithirjñeyā prabhāse mama vallabhā

Translation

Setiap kali asterisme Agneya jatuh pada upacara Kārtikī, hari itu hendaklah dikenal sebagai tithi yang agung—terutama di Prabhāsa, sebab ia terkasih bagiku.

Word by Word

• आग्नेयम्: Agneya (name of a nakṣatra/asterism)
• आग्नेयम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आग्नेय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘ऋक्षम्’ इति विशेषणम्

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधानार्थक/विरोधार्थक-निपात (particle)

• यदा: when
• यदा: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal adverb)

• ऋक्षम्: the nakṣatra (asterism)
• ऋक्षम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• कार्तिक्याम्: in (the month of) Kārtikī / Kārtika
• कार्तिक्याम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्तिकी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• भवति: occurs/is
• भवति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• क्वचित्: sometimes/at some time
• क्वचित्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय; देश/कालवाचक-अव्यय (indefinite adverb)

• महती: great
• महती: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘तिथिः’ इति विशेषणम्

• सा: that (tithi)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तिथिः: lunar day (tithi)
• तिथिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• ज्ञेया: is to be known/should be regarded
• ज्ञेया: Kriya (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: ज्ञा (धातु) → ज्ञेय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भाव्य/विधेयार्थक कृदन्त (तव्यत्/gerundive), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विधेय-विशेषणम्

• प्रभासे: in Prabhāsa
• प्रभासे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• वल्लभा: beloved, dear
• वल्लभा: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वल्लभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘सा तिथिः’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Kṛṣṇa

Visual Art Cues

Scene: A calendrical revelation at Prabhāsa: the sky shows auspicious star-signs; pilgrims gather with lamps and offerings, sensing the ‘great tithi’ beloved to the deity.

Characters & Entities

• Prabhāsa
• Kārtikī
• Agneya (nakṣatra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (tithi and nakṣatra) becomes especially potent when honored at a sacred place like Prabhāsa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsa), praised as uniquely dear and spiritually powerful.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observing Kārtikī with attention to the nakṣatra (Agneya) and recognizing the day as a great sacred occasion.