Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48

Devanagari script

त्रयोदश उदानस्तु गरुडोऽथ चतुर्दशः । कौर्मः पंचदशो ज्ञेयः पौर्णमासी प्रजापतेः

Transliteration

trayodaśa udānastu garuḍo'tha caturdaśaḥ | kaurmaḥ paṃcadaśo jñeyaḥ paurṇamāsī prajāpateḥ

Translation

Kalpa ketiga belas disebut Udāna, dan yang keempat belas adalah Garuḍa. Ketahuilah yang kelima belas sebagai Kaurma; dan hari purnama (Paurṇamāsī) dikatakan milik Prajāpati.

Word by Word

• त्रयोदशः: the thirteenth
• त्रयोदशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्रयोदश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (ordinal ‘thirteenth’)

• उदानः: Udāna
• उदानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उदान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः

• गरुडः: Garuḍa
• गरुडः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गरुड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनुक्रमार्थक-निपातः

• चतुर्दशः: the fourteenth
• चतुर्दशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्दश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (ordinal ‘fourteenth’)

• कौर्मः: Kaurma
• कौर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कौर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पंचदशः: the fifteenth
• पंचदशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चदश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (ordinal ‘fifteenth’)

• ज्ञेयः: should be known
• ज्ञेयः: Karma (Predicate complement)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: कृदन्तः; विधिलिङ्गार्थक-भावे ‘तव्यत्/यत्’ तुल्यः (gerundive/obligatory), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘to be known’

• पौर्णमासी: Paurṇamāsī (full-moon day)
• पौर्णमासी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पौर्णमासी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रजापतेः: of Prajāpati
• प्रजापतेः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: प्रजापति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्

Speaker

Skanda (deduced; Prabhāsa Khaṇḍa māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A lunar full-moon over Prabhāsa shore; Garuḍa and Kūrma appear as cosmic emblems in the sky/sea, while a priest marks ‘Paurṇamāsī of Prajāpati’ on a ritual board; the kalpa names ‘Udāna, Garuḍa, Kaurma’ glow.

Characters & Entities

• Garuḍa
• Prajāpati
• Kaurma (Kūrma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (kalpas, lunar observances) is to be remembered as part of dharma, linking cosmic order with devotional practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra (Somnātha region) is the broader setting of the māhātmya, even though this verse focuses on calendrical/cosmic enumeration.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is commanded here; Paurṇamāsī is referenced as a sacred marker associated with Prajāpati.