Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 28

Devanagari script

ये कार्तिके पुण्यतमा मनुष्यास्तिष्ठंति मासं व्रतदानयुक्ताः । रथांगतीर्थे कृतपूतगात्रास्ते यांति पुण्यं पदमव्ययं च

Transliteration

ye kārtike puṇyatamā manuṣyāstiṣṭhaṃti māsaṃ vratadānayuktāḥ | rathāṃgatīrthe kṛtapūtagātrāste yāṃti puṇyaṃ padamavyayaṃ ca

Translation

Mereka yang amat utama pahalanya, yang sepanjang bulan Kārtika menetap dengan tekun dalam vrata (nazar suci) dan dāna (derma), serta menyucikan tubuh dengan mandi suci di Rathāṅga-tīrtha—akan mencapai keadaan suci yang tak binasa.

Word by Word

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• कार्तिके: in Kārtika (month)
• कार्तिके: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरणम्

• पुण्यतमाः: most meritorious
• पुण्यतमाः: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्यतम (प्रातिपदिक; पुण्य + तमप्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अतिशय-विशेषण (superlative)

• मनुष्याः: people, humans
• मनुष्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्तृपद

• तिष्ठन्ति: stay, remain
• तिष्ठन्ति: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; क्रिया

• मासम्: for a month
• मासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कालपरिमाण (duration as object)

• व्रतदानयुक्ताः: engaged in vows and giving (charity)
• व्रतदानयुक्ताः: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्रत + दान + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; युज् धातोः क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; समासः: व्रत-दान-युक्त (endowed with vows and gifts)

• रथाङ्गतीर्थे: at Rathāṅga-tīrtha
• रथाङ्गतीर्थे: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रथाङ्ग + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; देशाधिकरणम्; समासः: रथाङ्गस्य तीर्थम्

• कृतपूतगात्राः: having purified bodies
• कृतपूतगात्राः: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत + पूत + गात्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण; समासः (कर्मधारय): कृतं पूतं गात्रं येषाम् (purified bodies made/purified)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अन्वादेश (correlative “they”)

• यान्ति: go, attain
• यान्ति: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; क्रिया

• पुण्यम्: holy, meritorious
• पुण्यम्: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifies “पदम्”)

• पदम्: state, abode
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्म (goal attained)

• अव्ययम्: imperishable
• अव्ययम्: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifies “पदम्”)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

Speaker

Narrator (contextual; within Dvārakā Māhātmya discourse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rathāṅga-tīrtha (Cakratīrtha)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims in Kārtika dawn light bathe at a sacred ford named for the Sudarśana-cakra, then offer lamps and gifts, observing month-long vows; the horizon shows the sea and Dvārakā’s sanctified skyline.

Characters & Entities

• Rathāṅga Tīrtha (Cakra Tīrtha)
• Kārtika

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A full-month Kārtika discipline—vows, charity, and tīrtha-purification—leads to an enduring spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rathāṅga Tīrtha, identified with Cakra/Cakratīrtha in the Dvārakā sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stay through Kārtika while observing vrata and dāna, and purify oneself at Rathāṅga/Cakratīrtha.