Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 92

Devanagari script

ऊषरं हि यतो लोके क्षेत्रमेतत्प्रकीर्तितम् । अतो मुक्तिकरं सर्वं दानं चोक्तं महर्षिभिः

Transliteration

ūṣaraṃ hi yato loke kṣetrametatprakīrtitam | ato muktikaraṃ sarvaṃ dānaṃ coktaṃ maharṣibhiḥ

Translation

Karena kawasan suci ini termasyhur di dunia dengan nama ‘Ūṣara’, para maharsi menyatakan bahwa setiap dana yang dilakukan di sini menjadi sebab moksha.

Word by Word

• ऊषरम्: barren/saline (waste)
• ऊषरम्: Karma (Predicate complement)
• Type: Adjective
• Root: ऊषर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — adjective used predicatively (‘barren/saline’)

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/निश्चयार्थक अव्यय — particle (‘indeed/for’)

• यतः: because
• यतः: Sambandha (Cause)
• Type: Indeclinable
• Root: यतस् (अव्यय/सम्बन्ध)
• Form: हेतुवाचक अव्यय — causal (‘because/since’)

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन — Locative singular

• क्षेत्रम्: the region/field
• क्षेत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘field/region’

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — demonstrative ‘this’

• प्रकीर्तितम्: is proclaimed
• प्रकीर्तितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘is proclaimed’

• अतः: therefore
• अतः: Sambandha (Inference)
• Type: Indeclinable
• Root: अतस् (अव्यय)
• Form: तस्मात्-अर्थक अव्यय — inferential (‘therefore/from this’)

• मुक्तिकरम्: liberation-giving
• मुक्तिकरम्: Karma (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: मुक्ति + कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — adjective; षष्ठी-तत्पुरुष (मुक्तेः करम्)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘all/entire’

• दानम्: gift/charity
• दानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘gift/charity’

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय — conjunction

• उक्तम्: is said
• उक्तम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘said’

• महर्षिभिः: by the great sages
• महर्षिभिः: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: महर्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन — Instrumental plural; कर्मधारय (महान् ऋषिः)

Speaker

Sūta (deduced: Prabhāsa Khaṇḍa narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ūṣara-kṣetra (Dvārakā/Prabhāsa tract as named here)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A panoramic coastal kṣetra labeled ‘Ūṣara’: pilgrims approach a sacred precinct; sages seated under a tree proclaim the rule that all dāna here grants liberation.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In a supremely sanctified kṣetra like Dvārakā, even ordinary gifts become liberation-oriented (muktikara).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dvārakā sacred region (kṣetra) within the Dvārakā-māhātmya of the Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna—charitable giving—praised as especially efficacious here.