Adhyaya 33

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । श्रुत्वा ब्रह्ममहेशानौ यदुक्तं विष्णुपार्षदैः । द्वारकायास्तु माहात्म्यं तद्वर्णयितुमूचतुः

Śrī Prahlāda berkata: Setelah mendengar apa yang diucapkan para pengiring Viṣṇu, Brahmā dan Maheśa pun mulai menguraikan kemuliaan (māhātmya) Dvārakā.

Verse 2

श्रीब्रह्मेशानावूचतुः । भोभोः क्षेत्राणि तीर्थानि सरांसि सागरादयः । प्रयागादीनि तीर्थानि काश्याद्या मुक्तिदायकाः

Śrī Brahmā dan Īśāna bersabda: Wahai, wahai! wilayah suci, tīrtha, telaga, samudra dan sejenisnya—tīrtha seperti Prayāga, serta tempat-tempat mulai dari Kāśī, adalah penganugerah mokṣa.

Verse 3

भवतां तीर्थराजानां महाराजस्त्वियं शुभा । द्वारका सेवनीया वै स्थीयतां स्वेच्छया बहिः

Wahai para raja di antara tīrtha, Dvārakā yang suci ini adalah maharaja, penguasa kalian. Sungguh, Dvārakā patut dilayani dengan bhakti; maka tinggallah di luar (kawasannya) menurut kehendak kalian.

Verse 4

श्रीप्रह्लाद उवाच । महेशवचनं श्रुत्वा सर्वेषामुत्सवोऽभवत् । प्रदक्षिणां ततः कृत्वा द्वारकां प्रणिपत्य च । आवासं चक्रिरे तत्र क्षेत्रतीर्थानि हर्षतः

Śrī Prahlāda berkata: Mendengar sabda Maheśa, sukacita laksana mahotsava bangkit pada semua. Lalu setelah melakukan pradakṣiṇā dan bersujud kepada Dvārakā, para kṣetra dan tīrtha itu menetap di sana dengan gembira.

Verse 5

भागीरथी प्रयागं च यमुना च सरस्वती । सरयूगंडकी पुण्या गोमती पूर्ववाहिनी

Di sana hadir Bhāgīrathī (Gaṅgā), Prayāga, Yamunā dan Sarasvatī; juga Sarayū dan Gaṇḍakī yang suci, serta Gomati yang mengalir ke arah timur.

Verse 6

अन्याश्च सरितः सर्वाः सिन्धुशोणौ नदौ तथा । पंचाशत्कोटिभिस्तीर्थैर्दिग्भागे ह्युत्तरे स्थिताः । लंपटाः कृष्णसेवायां पश्यतो द्वारकां मुहुः

Dan semua sungai lainnya pun—bersama Sindhu dan Śoṇa—berdiri di penjuru utara dengan lima puluh krore tīrtha. Terpikat dalam sevā kepada Kṛṣṇa, mereka memandang Dvārakā berulang-ulang.

Verse 7

मन्दाकिनी तथा पुण्या नदी भागीरथी च या । महानदी नर्मदा च शिप्रा प्राची सरस्वती

Mandākinī pun hadir, demikian pula sungai suci Bhāgīrathī; Mahānadī dan Narmadā; Śiprā, Prācī, dan Sarasvatī—semuanya juga hadir di antara tīrtha-tīrtha itu.

Verse 8

चक्षुर्भद्रा तथा सीता नद्योऽन्याः पापनाशिनी । वर्तंते पूर्वदिग्भागे तीर्थैश्च षष्टिकोटिभिः

Cakṣurbhadrā dan Sītā, serta sungai-sungai lain yang melenyapkan dosa, hadir di penjuru timur bersama enam puluh krore tīrtha.

Verse 9

पयोष्णी तपती पुण्या विदर्भा च पयस्विनी । गोदावरी महापुण्या भीमा कृष्णानदी तथा

Payoṣṇī dan Tapatī yang suci; Vidarbhā dan Payasvinī; Godāvarī yang amat penuh kebajikan; serta Bhīmā dan sungai Kṛṣṇā juga—semuanya termasuk di antara tīrtha yang berkumpul.

Verse 10

कावेरीप्रमुखाः पुण्या अन्यैश्चैवाघनाशिनीः । स्वतीर्थसहिता भक्त्या नवनवतिकोटिभिः

Sungai-sungai suci yang dipimpin Kāverī, bersama aliran lain yang melenyapkan dosa, datang dengan bhakti, disertai tīrtha-tīrtha mereka sendiri—berjumlah sembilan puluh sembilan krore.

Verse 11

स्थिता दक्षिणदिग्भागे द्वारकासेवनोत्सुकाः । क्रीडंति गोमतीनीरे तीरे च कृष्णसन्निधौ

Mereka berdiri di penjuru selatan, rindu melayani Dvārakā. Di air dan tepi Gomati, dalam hadirat Śrī Kṛṣṇa, mereka bersukria bermain.

Verse 12

सप्तद्वीपेषु याः संति तथाऽन्या वै सरिद्वराः । सागराश्च तथा सप्त पश्चिमायां दिशि स्थिताः

Segala sungai utama yang ada di tujuh benua (sapta-dvīpa), juga sungai-sungai mulia lainnya, beserta tujuh samudra—semuanya ditempatkan di arah barat.

Verse 13

क्रीडंति चक्रतीर्थे वै तीर्थैश्च शतकोटिभिः । पश्यंति च मुहुः कृष्णं पश्चिमाभिमुखं सदा

Di Cakratīrtha mereka bersukaria dalam kebahagiaan ilahi, ditemani ratusan juta tīrtha; dan berulang kali mereka memandang Śrī Kṛṣṇa, yang senantiasa menghadap ke barat.

Verse 14

विदिशासु च सर्वासु तीर्थसंख्या न विद्यते । पुष्करादीनि तीर्थानि विशाला विरजा गया

Di segala penjuru, jumlah tīrtha tak terhitung; seperti Puṣkara dan lainnya, juga Viśālā, Virajā, dan Gayā—semuanya luas tak terbatas.

Verse 15

शतैककोटिभिस्तीर्थैर्गोमत्युदधिसंगमे । वर्त्तंते कृष्णसेवायां सोत्सवानि द्विजोत्तमाः

Di pertemuan Sungai Gomati dan samudra, di tengah puluhan juta tīrtha, para dvija terbaik tetap tekun dalam sevā kepada Śrī Kṛṣṇa, merayakannya dengan perayaan suci.

Verse 16

वाराणसी पूरैशान्यामवन्ती पूर्वदिक्स्थिता । आग्नेय्यां दिशि कांती च दक्षिणे मथुरा स्थिता

Vārāṇasī berada di penjuru timur laut; Avantī berdiri di arah timur; di tenggara ada Kāntī, dan di selatan terletak Mathurā.

Verse 17

नैरृत्यां च तथा माया अयोध्या पश्चिमे स्थिताः । वायव्यां तु कुरुक्षेत्रं हरिक्षेत्रं तथोत्तरे

Di arah barat daya (Nairṛtya) terdapat Māyā; Ayodhyā berada di barat. Di barat laut (Vāyavya) ada Kurukṣetra, dan di utara ada Harikṣetra.

Verse 18

शिवक्षेत्रं च ऐशान्यामैंद्र्यां च पुरुषोत्तमः । आग्नेय्यां च भृगुक्षेत्रं प्रभासं दक्षिणाश्रितम्

Di timur laut (Īśānya) ada Śivakṣetra; di arah timur (Aindrya) bersemayam Puruṣottama. Di tenggara (Āgneya) terdapat Bhṛgukṣetra, dan di selatan Prabhāsa ditegakkan.

Verse 19

श्रीरंगं नैरृते भागे लोहदंडं तु पश्चिमे । नारसिंहानि वायव्ये कोकामुख्यं तथोत्तरे

Di bagian barat daya ada Śrīraṅga; di barat terdapat Lohadaṇḍa. Di barat laut ada tempat-tempat suci Narasiṃha, dan di utara ada Kokāmukhya.

Verse 20

कामाख्या रेणुकादीनि शाक्तेयानि च सर्वशः । क्षेत्रराजानि सर्वाणि यथास्थाने वसंति हि

Kāmākhyā, Reṇukā, dan semua pīṭha Śākta di segala penjuru—sesungguhnya semua raja-kṣetra itu berdiam di tempatnya masing-masing.

Verse 21

उत्तरे चैव सौराणि गाणपत्यानि कृत्स्नशः । क्षेत्राण्युत्तरतः संति रुक्मिण्याः सन्निधौ द्विजाः

Di utara juga terdapat seluruh pusat suci Saura dan Gaṇapatya. Wahai dwija terbaik, di sisi utara, kṣetra-kṣetra itu berada dekat hadirat Rukmiṇī.

Verse 22

धेनुकं नैमिषारण्यं दंडकं सैंधवं तथा । दशारण्यमर्बुदं च नरनारायणाश्रमम्

Dhenuka, Naimiṣāraṇya, Daṇḍaka, dan demikian pula Saiṃdhava; Daśāraṇya, Arbuda, serta āśrama suci Nara–Nārāyaṇa.

Verse 23

यथादिशं वसंति स्म द्वारकायाः समन्ततः । मेर्वाद्याः पर्वताः सौम्ये द्वारकासेवनोत्सुकाः

Wahai yang lembut, gunung-gunung mulai dari Meru dikatakan berdiam mengelilingi Dvārakā menurut arah masing-masing, rindu melayani dan berbakti kepada Dvārakā.

Verse 24

कैलासाद्याश्च ऐशान्यामैन्द्र्यां हिमवदादयः । श्रीशैलाद्याश्च आग्नेय्यां सिंहाद्र्याद्या यमे तथा

Di arah timur-laut (Īśāna) ada Kailāsa dan gunung-gunung suci lainnya; di timur ada Himavat dan yang lain; di tenggara (Āgneya) ada Śrīśaila dan yang lain; dan di selatan ada Siṃhādri serta yang lainnya.

Verse 25

नैरृत्यां वाममार्गाद्या महेन्द्रऋषभादयः । अन्ये च पुण्यशैलाश्च सलोकालोक मानसाः । द्वारकां परितः संति पर्य्युपासंति प्रत्यहम्

Di barat-daya (Nairṛtya) ada Vāmamārga dan lainnya, juga Mahendra, Ṛṣabha dan yang lain. Gunung-gunung suci lainnya pun—beserta Lokāloka dan Mānasa—hadir mengitari Dvārakā, setiap hari berupāsanā dan mengabdi kepadanya.

Verse 26

एवं ब्रह्मादयो देवा ऋषयः सनकादयः । क्षेत्रतीर्थादिभिर्युक्ता अन्यैः पुण्यतमैस्तथा

Demikianlah Brahmā dan para dewa lainnya, serta para ṛṣi mulai dari Sanaka—disertai kṣetra-kṣetra suci, tīrtha-tīrtha, dan yang sejenisnya, juga kehadiran-kehadiran yang amat suci—semuanya ada di sana.

Verse 27

श्रद्धया परया भक्त्या कन्याराशिस्थिते गुरौ । आयांति द्वारकां द्रष्टुं ब्राह्म्याद्याश्च प्रहर्षिताः

Dengan śraddhā yang mendalam dan bhakti tertinggi—ketika Guru (Bṛhaspati/Jupiter) berada di rasi Kanyā (Virgo)—Brāhmī dan para Dewī lainnya datang dengan sukacita untuk menatap suci Dvārakā.

Verse 33

इति श्रीस्कान्दे महा पुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया सप्तमे प्रभासखण्डे चतुर्थे द्वारकामाहात्म्ये द्वारकामाहात्म्यवर्णनपूवकं द्वारकायां सर्वतीर्थक्षेत्रादिकृतनिवास वर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः

Demikian berakhir bab ketiga puluh tiga, berjudul “Uraian tentang bersemayamnya semua tīrtha dan kṣetra di Dvārakā, didahului kisah kemuliaan Dvārakā,” dalam bagian keempat Dvārakā Māhātmya, pada Prabhāsa Khaṇḍa yang ketujuh dari Śrī Skanda Mahāpurāṇa, Saṃhitā berjumlah delapan puluh satu ribu (śloka).