Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थं विष्णुपदोद्भवम् । यस्य दर्शनमात्रेण गंगास्नानफलं लभेत्

Transliteration

prahlāda uvāca | tato gaccheddvijaśreṣṭhāstīrthaṃ viṣṇupadodbhavam | yasya darśanamātreṇa gaṃgāsnānaphalaṃ labhet

Translation

Prahlāda berkata: Wahai para Brāhmaṇa terbaik, kemudian hendaklah pergi ke tīrtha yang muncul dari telapak kaki Viṣṇu. Dengan sekadar memandangnya, diperoleh buah mandi di Gaṅgā.

Word by Word

• प्रह्लादः: Prahlāda
• प्रह्लादः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रह्लाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• ततः: then, thereafter
• ततः: Apadana/Sequence (Source/sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रम/हेतुवाचक-अव्यय (adverb: 'then/from there')

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• द्विजश्रेष्ठाः: the best Brahmins
• द्विजश्रेष्ठाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः—श्रेष्ठा द्विजाः इति कर्मधारयः; कर्तृपदम्

• तीर्थम्: to the sacred ford/place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• विष्णुपदोद्भवम्: arisen from Viṣṇu's foot
• विष्णुपदोद्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विष्णुपद (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—विष्णोः पदम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः (विष्णुपद) + तस्मात् उद्भवः इति पञ्चमी-तत्पुरुषः; तीर्थम् इति विशेषणम्

• यस्य: of which/whose
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• दर्शनमात्रेण: by mere sight
• दर्शनमात्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः—दर्शनस्य मात्रम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः; करण (instrumental)

• गंगास्नानफलम्: the fruit of bathing in the Gaṅgā
• गंगास्नानफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक) + स्नान (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—गङ्गायां स्नानम् इति सप्तमी-तत्पुरुषः (गंगास्नान) + तस्य फलम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Prahlāda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viṣṇupadodbhava / Vaiṣṇavī tīrtha

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Dvija-śreṣṭhas (brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: Prahlāda instructs brāhmaṇas to proceed to a luminous spring/pond marked as ‘Viṣṇupadodbhava’; the water glows as if descending from a divine footprint; pilgrims gaze reverently.

Characters & Entities

• Prahlāda
• Viṣṇu
• Gaṅgā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Certain Vaiṣṇava tīrthas are so sanctified that even darśana (sacred seeing) grants the merit of major purificatory rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Viṣṇupadodbhava tīrtha—described as originating from Viṣṇu’s foot—within the Dvārakā Māhātmya landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Go to that tīrtha; even its darśana is prescribed as spiritually efficacious (equated to Gaṅgā-snāna merit).