Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

गां गृह्य स्वगृहं प्राप्तो दाम्ना बद्धां सवत्सकाम् । स तस्यै यवसं चार्द्रं ददौ ब्राह्मणसत्तमः

Transliteration

gāṃ gṛhya svagṛhaṃ prāpto dāmnā baddhāṃ savatsakām | sa tasyai yavasaṃ cārdraṃ dadau brāhmaṇasattamaḥ

Translation

Sang brāhmaṇa utama membawa sapi itu pulang ke rumahnya, bersama anaknya dan terikat dengan tali. Lalu ia mempersembahkan kepadanya rumput pakan yang segar dan lembap.

Word by Word

• गाम्: a cow
• गाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गृह्य: having taken
• गृह्य: Kriya-visheṣaṇa (Absolutive/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund); ‘having taken’

• स्वगृहम्: his own house
• स्वगृहम्: Karma (Goal/गन्तव्य)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (स्वं गृहं)

• प्राप्तः: having arrived
• प्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) + त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle used predicatively); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दाम्ना: with a rope
• दाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• बद्धाम्: bound
• बद्धाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: बन्ध् (धातु) + त (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (bound)

• सवत्सकाम्: together with her calf
• सवत्सकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + वत्सक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (वत्सकेन सह)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• तस्यै: to her
• तस्यै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; सर्वनाम

• यवसम्: fodder/grass
• यवसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यवस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• आर्द्रम्: moist/wet
• आर्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आर्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (यवसम्)

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• ब्राह्मणसत्तमः: the best of Brahmins
• ब्राह्मणसत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (ब्राह्मणेषु सत्तमः)

Speaker

Sūta (contextual attribution within Prabhāsa Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A serene courtyard scene: a brāhmaṇa leads a cow with her calf, tethered by a rope, into his home and offers fresh moist grass; domestic calm with sacred undertone.

Characters & Entities

• brāhmaṇa
• dhenu (cow)
• vatsa (calf)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Receiving a sacred gift brings responsibility—care (go-sevā) is itself a form of dharma and gratitude.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dvārakā Māhātmya context continues; the focus is on dharma practiced by its characters.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied go-sevā: feeding and properly keeping the cow (tethering, tending), reinforcing that dāna includes ongoing care.