Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 41

Devanagari script

इदं त्वयाऽद्य कर्त्तव्यं त्याज्यमस्यास्तु कांचनम् । भार्याया वचनं श्रुत्वा तैः पद्मैः पूजितः शिवः

Transliteration

idaṃ tvayā'dya karttavyaṃ tyājyamasyāstu kāṃcanam | bhāryāyā vacanaṃ śrutvā taiḥ padmaiḥ pūjitaḥ śivaḥ

Translation

“Inilah yang harus engkau lakukan hari ini; emas itu hendaklah ditinggalkan.” Mendengar ucapan istrinya, ia memuja Dewa Śiva dengan bunga-bunga teratai itu.

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘this’

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन; instrumental = by you

• अद्य: today
• अद्य: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक)

• कर्त्तव्यम्: must be done
• कर्त्तव्यम्: Kriya (Obligation predicate/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
• Form: कर्तव्यतार्थक कृदन्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be done’

• त्याज्यम्: should be given up
• त्याज्यम्: Kriya (Obligation predicate/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: त्यज् (धातु) + यत् (कृदन्त)
• Form: कर्तव्यतार्थक कृदन्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be abandoned’

• अस्याः: of her
• अस्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; genitive = of her

• अस्तु: let it be
• अस्तु: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘let it be’

• काञ्चनम्: gold
• काञ्चनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘gold’

• भार्यायाः: of the wife
• भार्यायाः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; genitive = of (the) wife

• वचनम्: words
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of श्रुत्वा

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive) = having heard

• तैः: with those
• तैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; demonstrative adjective qualifying पद्मैः

• पद्मैः: with lotuses
• पद्मैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrumental

• पूजितः: was worshipped
• पूजितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘worshipped’

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; subject

Speaker

Deductive (narrator)

Visual Art Cues

Scene: A king, guided by his wife, sets aside gold and offers fresh lotuses to a Śiva-liṅga in a lamp-lit temple; the renounced gold lies untouched, emphasizing tyāga.

Characters & Entities

• Śiva
• Bhāryā (wife)
• Kāṃcana (gold)
• Padma (lotus)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Renunciation and right intention purify worship; listening to dharmic counsel strengthens devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arbuda-kṣetra in the Prabhāsa Khaṇḍa’s Arbuda Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tyāga (renouncing the gold/payment) and performing padma-pūjā to Śiva.