Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

नाहं कुत्रापि यास्यामि मुक्त्वेदं तीर्थमुत्तमम् । एवमुक्त्वा ततः साध्वी तत्रैव न्यवसत्सदा

nāhaṃ kutrāpi yāsyāmi muktvedaṃ tīrthamuttamam | evamuktvā tataḥ sādhvī tatraiva nyavasatsadā

Aku tidak akan pergi ke mana pun dengan meninggalkan tirtha yang utama ini.” Setelah berkata demikian, wanita suci itu kemudian senantiasa tinggal di sana saja, seorang diri.

not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध)
अहम्I
अहम्:
Kartṛ (Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
कुत्रापिanywhere
कुत्रापि:
Adhikaraṇa (Locative/Place)
TypeIndeclinable
Rootकुत्र (अव्यय) + अपि (अव्यय)
Formअव्ययसमूह (indefinite adverb): ‘anywhere’
यास्यामिI shall go
यास्यामि:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्/future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मुक्त्वाhaving left
मुक्त्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Prior action)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त: ‘having left/abandoned’
इदम्this
इदम्:
Karma (Qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तीर्थम्’ विशेषण
तीर्थम्sacred ford; pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma (Object of ‘मुक्त्वा’)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उत्तमम्excellent; best
उत्तमम्:
Karma (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तीर्थम्’ विशेषण
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकारवाचक adverb: ‘thus’)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Prior action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त: ‘having said’
ततःthen
ततः:
Adhikaraṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (काल/क्रमवाचक)
साध्वीthe virtuous woman
साध्वी:
Kartṛ (Subject)
TypeNoun
Rootसाध्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Place)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक adverb: ‘there’)
एवindeed; just
एव:
Prayojaka (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चय/अवधारण: ‘indeed/just’)
न्यवसत्dwelt; stayed
न्यवसत्:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootनि-√वस् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सदाalways
सदा:
Adhikaraṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक adverb: ‘always’)

Pulastya (deduced from immediate narrative context continuing into Adhyāya 6:1)

Tirtha: Arbuda-tīrtha

Type: kshetra

Scene: A chaste woman, resolute, stands by the sacred waters and declares she will not leave; thereafter she lives in simple hermitage-like solitude near the tīrtha.

FAQs

Steadfastness in a holy place is praised—choosing the tīrtha as one’s refuge expresses faith and single-pointed devotion.

A ‘supreme tīrtha’ within the Arbuda Khaṇḍa (Prabhāsa Khaṇḍa) narrative; the verse emphasizes the sanctity of remaining at that tīrtha.

No specific ritual is prescribed here; the act highlighted is tīrtha-vāsa—dwelling at the sacred site.