Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Arbudha Khanda›Adhyaya 29›Shloka 23
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

स्मरंती गोकुले बद्धं स्वसुतं क्षीरपायिनम् । दुःखेन रुदतीं तां स दृष्ट्वोवाच मृगाधिपः

Transliteration

smaraṃtī gokule baddhaṃ svasutaṃ kṣīrapāyinam | duḥkhena rudatīṃ tāṃ sa dṛṣṭvovāca mṛgādhipaḥ

Translation

Mengingat anaknya sendiri, si pedet yang masih menyusu dan terikat di Gokula, ia menangis dalam duka. Melihatnya menangis, sang raja binatang pun berkata.

Word by Word
स्मरन्तीremembering
स्मरन्ती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मरन्त् (कृदन्त/शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘remembering’
गोकुलेin the cow-pen
गोकुले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगोकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
बद्धम्bound, tied
बद्धम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबन्ध् (धातु) → बद्ध (कृदन्त/क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (स्वसुतम्)
स्वसुतम्her own calf/son
स्वसुतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व-सुत (प्रातिपदिक)
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (स्वस्य सुतः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
क्षीरपायिनम्milk-drinking
क्षीरपायिनम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षीर + पायिन् (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (क्षीरं पिबति); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (स्वसुतम्)
दुःखेनfrom sorrow
दुःखेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; हेतौ (in sense of cause)
रुदतीम्crying
रुदतीम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरुद् (धातु) → रुदत् (कृदन्त/शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (ताम्)
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप कृदन्त (gerund); ‘having seen’
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
मृगाधिपःlord of beasts (tiger)
मृगाधिपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृग + अधिप (प्रातिपदिक)
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (मृगाणाम् अधिपः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
Speaker

Narrator (then tiger begins speaking next verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The cow, eyes brimming, recalls her calf tied in the cowshed; the tiger pauses, watching her tears, the forest momentarily still.

Characters & Entities
T
tiger (mṛgādhipa)
K
Kapilā (cow)
C
calf

FAQs

Parental love and responsibility are powerful dharmic forces; even in danger, the mind turns to duties left behind.

The narrative unfolds in the Arbuda landscape; this verse highlights the ethical drama rather than a specific tīrtha.

None.

←Previous Verse
Next Verse→