Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

अहं चेतो गमिष्यामि वैकुण्ठे च पुनः शुभे । वरं वरय कल्याणि यद्यदिष्टं सुदुर्लभम्

Transliteration

ahaṃ ceto gamiṣyāmi vaikuṇṭhe ca punaḥ śubhe | varaṃ varaya kalyāṇi yadyadiṣṭaṃ sudurlabham

Translation

“Kini Aku akan kembali ke Vaikuṇṭha yang suci. Pilihlah anugerah, wahai yang berbahagia—apa pun yang engkau kehendaki, meski amat sukar diperoleh.”

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, उत्तमपुरुषार्थे; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)

• चेतः: mind
• चेतः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; द्वितीया (2nd case)

• गमिष्यामि: I will go
• गमिष्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future); उत्तमपुरुष; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• वैकुण्ठे: in Vaikuṇṭha
• वैकुण्ठे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वैकुण्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; सप्तमी (7th case)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: काल/पुनरावृत्त्यर्थक-अव्यय (adverb)

• शुभे: auspicious (place)
• शुभे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; सप्तमी (7th case); विशेषणम् (वैकुण्ठे इत्यस्य)

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; द्वितीया (2nd case)

• वरय: choose (request)
• वरय: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• कल्याणि: O auspicious lady
• कल्याणि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कल्याणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचनम्; सम्बोधन (Vocative)

• यत्: whatever
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; द्वितीया (2nd case); सम्बन्धे (correlative)

• यत्: whatever (indeed)
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; द्वितीया (2nd case); पुनरुक्ति (emphatic repetition)

• इष्टम्: desired
• इष्टम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: इष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √इष्/इच्छ्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; द्वितीया (2nd case); भूतकृदन्त (past passive participle) विशेषणम् (यत् इत्यस्य)

• सुदुर्लभम्: very hard to obtain
• सुदुर्लभम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु-दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; द्वितीया (2nd case); विशेषणम् (इष्टम्/यत् इत्यस्य); समासः: सु + दुर्लभ

Speaker

Hari (Viṣṇu) (implied by dialogue sequence)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vārāha-tīrtha (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpaśreṣṭha

Visual Art Cues

Scene: Hari as Varāha, serene after the rescue, speaks gently to Bhū-devī, indicating his return to Vaikuṇṭha and offering her any boon; the mood is intimate and benevolent.

Characters & Entities

• Hari (Viṣṇu)
• Vaikuṇṭha
• Pṛthivī (Bhūmi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace is portrayed as accessible: the Lord invites a boon, linking sacred geography to compassionate relationship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Varāha-associated Arbuda-khaṇḍa locale whose sanctity is explained through this dialogue with Bhūmi.

What ritualistic prescription is mentioned?

None—this verse sets up the boon-request that establishes the deity’s abiding presence at the tīrtha.