Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । अन्यस्मिन्दिवसे तत्र कस्मिन्काले रघूत्तमः । संप्राप्तस्तस्य किं दुःखं संजातं तत्प्रकीर्तय

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | anyasmindivase tatra kasminkāle raghūttamaḥ | saṃprāptastasya kiṃ duḥkhaṃ saṃjātaṃ tatprakīrtaya

Translation

Para resi berkata: “Pada hari yang lain di sana, pada waktu apakah yang terbaik dari Raghu (Rāma) tiba? Dan duka apakah yang timbul baginya saat itu—mohon kisahkan dengan rinci.”

Word by Word

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc. nom. pl.)

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• अन्यस्मिन्: on another
• अन्यस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative sg.); विशेषण

• दिवसे: day
• दिवसे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिवस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (masc. loc. sg.)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb: there)

• कस्मिन्: in which
• कस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative sg.); प्रश्नवाचक

• काले: time
• काले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (masc. loc. sg.)

• रघूत्तमः: Raghūttama (best of Raghu’s line)
• रघूत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रघु + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (रघोः उत्तमः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc. nom. sg.)

• संप्राप्तः: having arrived
• संप्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc. nom. sg.)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (genitive sg.)

• किम्: what
• किम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom./acc. sg.); प्रश्नवाचक

• दुःखम्: sorrow
• दुःखम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom./acc. sg.)

• संजातम्: arisen
• संजातम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम्-जा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom./acc. sg.)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neuter acc. sg.)

• प्रकीर्तय: tell/proclaim
• प्रकीर्तय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-कीर्त् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Ṛṣayaḥ (Sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāmeśvara (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta (as respondent)

Visual Art Cues

Scene: A circle of sages seated in a forest hermitage, leaning forward in curiosity, asking the narrator to recount Rāma’s arrival time and the sorrow that arose.

Characters & Entities

• Rāma (Raghūttama)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is understood through careful listening to sacred narration; inquiry into a righteous king’s trials becomes a doorway to tīrtha-māhātmya teaching.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is a narrative prompt within the Tīrthamāhātmya of Nāgara Khaṇḍa; the specific tīrtha is not named in this single shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this shloka; it introduces a question requesting the account of events.