Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

अथो शिवपदं प्राप्ते प्रतीपे नृपसत्तमे । तपोऽर्थं राज्यमुत्सृज्य देवापिर्नियर्यौ वनम्

Transliteration

atho śivapadaṃ prāpte pratīpe nṛpasattame | tapo'rthaṃ rājyamutsṛjya devāpirniyaryau vanam

Translation

Kemudian, ketika Pratīpa—raja termulia—mencapai kedudukan Śiva, Devāpi meninggalkan kerajaan demi tapa dan berangkat menuju rimba.

Word by Word

• अथो: then
• अथो: Discourse (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ + उ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनुक्रम/समुच्चयार्थक-निपातः (then/and)

• शिवपदम्: the state/abode of Śiva
• शिवपदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य पदम्)

• प्राप्ते: when (he) had attained
• प्राप्ते: Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Adjective
• Root: प्राप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त; क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; भूतकृदन्तः; सति-सप्तमी (when ... had attained)

• प्रतीपे: in/when Pratīpa (was)
• प्रतीपे: Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Noun
• Root: प्रतीप (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; सति-सप्तमी

• नृपसत्तमे: O best of kings
• नृपसत्तमे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; संबोधनार्थे प्रयोगः (vocative sense); समासः = नृपाणां सत्तमः

• तपः: austerity
• तपः: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम् (छान्दस/पदच्छेदे ‘तपः’); अर्थे ‘तपसः’

• अर्थम्: for the sake (of)
• अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; ‘तपः-अर्थम्’ = purpose construction

• राज्यम्: the kingdom
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्

• उत्सृज्य: having relinquished
• उत्सृज्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: उत् + सृज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (Gerund/Absolutive); ‘having abandoned’

• देवापिः: Devāpi
• देवापिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवापि (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• नियर्यौ: went forth / departed
• नियर्यौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + इ (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्; ‘निर्गतः’ इत्यर्थः

• वनम्: to the forest
• वनम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्

Speaker

Sūta (narrator)

Visual Art Cues

Scene: Devāpi, dressed as an ascetic, leaves the palace and walks toward a forest hermitage; Pratīpa’s passing is evoked as a luminous ascent to Śiva’s abode.

Characters & Entities

• Pratīpa
• Śiva
• Devāpi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Renunciation for tapas is upheld as a dharmic path; even royal heirs may choose austerity aimed at the highest good.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse; it establishes the backstory that will connect to Agnitīrtha’s sacred account.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is indicated generally, without specifying a particular vow or rite.